Hala Izerska "Torfowisko Doliny Izery"

Izerska Hala jest jednym z najciekawszych miejsc w Górach Izerskich. W XVII wieku czescy uchodźcy religijni założyli tutaj osadę Gross-Iser. W 1734 roku osada liczyła 13 zagrodników i chałupników. Składała się z bud pasterskich, których w roku 1880 było już 38. Istniał również młyn wodny. Mieszkańcy wioski zajmowali się wypasem bydła i owiec, produkcją serów, przędzeniem wełny, a nade wszystko kłusownictwem i przemytem. W czasach rozkwitu pobliskiego Świeradowa-Zdroju, zyskała również osada Gross-Iser, która stała się niezwykle popularna wśród kuracjuszy, głównie z powodu pięknych widoków i pokładów torfu, który wydobywano tu i wykorzystywano do leczniczych kąpieli. W tym czasie w budynku obecnego schroniska mieściła się jedna z dwóch szkół.
W 1933 osada liczyła 133 mieszkańców. Nigdy później już nie osiągnęła takiej liczby. Po 1945 roku Armia Czerwona rozpoczęła wysiedlenia, a opuszczone domy szybko niszczały rabowane przez szabrowników. Obecne schronisko "Chatka Górzystów" ocalało ponieważ znajdowała się w nim strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza, a później także leśniczówka. Dziś służy turystom i jest jedynym ocalałym budynkiem z ludnej kiedyś osady.
Przyrodniczo Izerska Hala należy do niezwykle cennych miejsc w Sudetach. Znajduje się w obniżeniu między Grzbietem Wysokim i leżącym już w większości po czeskiej stronie Średnim. Zadziwiający jak na tę wysokość (840-880 m npm) jest klimat Izerskiej Hali, charakteryzujący się podobnymi współczynnikami jak leżące około 500 m wyżej karkonoskie piętro subalpejskie. O wyjątkowości tutejszego klimatu może świadczyć fakt, że 20 lipca 1996 r. zanotowano temperaturę -5,5 stopnia! Ten rok był zresztą wyjątkowo zimny, bowiem 29 grudnia termometry pokazały -36,6 stopnia.
Niskie temperatury, jakie są codziennością na Izerskiej Hali, wpływają oczywiście na żyjące tutaj organizmy. Do najciekawszych należy brzoza karłowata, która występuje w tundrze dalekiej północy, a w Góry Izerskie została przyniesiona przez lodowiec podczas ostatniego zlodowacenia. Innymi ciekawymi roślinami są: kosodrzewina, zwana również sosną górską, rosnąca w normalnych warunkach na wysokościach ponad 1250 m, sosna błotna, widłaczek torfowy, a także rzadkie owadożerne rosiczki okrągłolistna i pośrednia. Ze zwierząt możemy spotkać popularne w polskich lasach jelenie i lisy, ale także bekasy, cietrzewie, żurawie i małe traszki górskie.
Na terenie Izerskiej Hali znajduje się rezerwat "Torfowiska Doliny Izery", który został powołany do życia 3 lipca 2000 roku i ma powierzchnię blisko 485 ha. Celem jego utworzenia była ochrona zespołu torfowisk wysokich i przejściowych, bagiennych świerczyn i okolicznych łąk. Ścieżka przyrodnicza z 8 przystankami zaznajamia z historią wydobywania torfu, osadnictwa, fauną i florą, graniczną Izerą, a także dokładnie opisuje proces powstawania torfowisk.


Źródło: Dolnośląska Organizacja Turystyczna (DOT)