|
|
Jedlina Zdrój
Jedlina Zdrój leży w Górach Wałbrzyskich, w dolinie pomiędzy zalesionymi wzgórzami. W XVI wieku odkryto tu źródła wody mineralnej i miejscowość z biegiem czasu stała się uzdrowiskiem. Leczone są tu schorzenia górnych dróg oddechowych, przewlekłe nieżyty górnych dróg oddechowych, pylica.
Zabytkowe domy z XVIII i XIX w., barokowy pałac z roku 1785. Zabytkowe, turystyczne szlaki kolejowe wraz z obiektami i taborem.
Miasto zajmuje powierzchnię 17,5 km2 i liczy 5,4 tys. mieszkańców. Poszczególne części miasta usytuowane są na wysokości 470 - 544 m n.p.m.- w uroczych, malowniczych kotlinach, otoczonych zalesionymi wzgórzami należącymi do Gór Wałbrzyskich i Gór Sowich.
Pierwsze wzmianki o mieście pochodzą z XIII wieku. Właściwie dotyczą one obecnej - południowo - wschodniej części miasta - Jedlinki, która w tamtym czasie była osadą drwali i znajdowała się w granicach dóbr należących do Bolka I księcia świdnicko - jaworskiego. Właśnie od dawnej niemieckiej nazwy Jedlinki (Tannhausen), która miała związek z rosnącymi lasami jodłowymi, wywodzi się obecna nazwa miasta.
Źródła mineralne odkryto w Jedlinie Zdroju w XVI wieku, jednak na większą skalę zaczęto z nich korzystać od 1697 roku wówczas uznano je za lecznicze. W tym czasie właścicielem pastwisk, na których tryskał uzdrawiający zdrój, był Caspar Schäl - kmieć z Jedlinki. W związku z coraz większą liczbą przybywających z okolicznych wsi chorych, Schäl poczynił pierwsze inwestycje: leczniczą wodę ujął w wydrążony pień drzewa i postawił obok kram z żywnością. Później - w 1723 roku, wybudował w pobliżu źródła dom mieszkalny - Grundhof.
1723 rok - to najważniejsza data w historii Jedliny Zdroju, uważana za datę założenia uzdrowiska. W roku tym austriacki generał Hans Christoph baron von Seher-Thoss - właściciel Jedlinki, wykupił od Schäla parcelę ze źródłem, które wkrótce zostało ocembrowane. Zaczęły powstawać pierwsze budynki i urządzenia uzdrowiskowe. Szczególnie wiele inwestycji poczyniła w Jedlinie Zdroju żona generała - Charlotta Maximiliana hrabina von Seher-Thoss. To właśnie ją uważa się za założycielkę kurortu i to od jej imienia źródło otrzymało nazwę Charlottenbrunn (dotąd nazywano je Sauerborn lub Tannhauser - Sauerbrunnen). Wkrótce całą kolonię utworzoną przy źródle nazwano Charlottenbrunn (nazwę taką Jedlina Zdrój nosiła do 1945 roku).
Pierwszy opis składu mineralnego i właściwości leczniczych źródła pochodzi z 1726 roku i jest dziełem Georga Jahmanna - medyka ze Świdnicy. Następnych badań wód dokonali kolejno: w 1789 roku chemik Klaproth z Berlina i w 1825 roku Carl Beinert - aptekarz i biolog z Jedliny Zdroju.
W XVIII wieku Jedlina Zdrój staje się nie tylko kurortem, ale również ośrodkiem tkactwa i sukiennictwa. W 1768 roku otrzymuje po raz pierwszy prawa miejskie (posiada je do roku 1919).
Dalszy rozwój uzdrowiska przerwały na pewien czas działania wojny siedmioletniej (1756 - 1763 r.), okres wojen napoleońskich (bitwa pod Walimiem w 1807 r.), a także powódź z 1755 r. i okres epidemii i głodu w 1766/1767 r.
Wiek XIX to czas ponownego dynamicznego rozwoju kurortu. Powstało wtedy wiele nowych hoteli i pensjonatów, założono tereny rekreacyjne uzdrowiska. Jednocześnie zmodernizowano stare i zbudowano nowe urządzenia zdrojowe. Pomysłodawcą i inicjatorem wielu przedsięwzięć w tym zakresie był wspomniany już Carl Beinert.
Wiele inwestycji ukierunkowanych na dalszą modernizację i rozbudowę kurortu, podjęto w latach 1861 - 1864, wtedy właścicielem Jedliny Zdroju był Carl Krister - założyciel fabryki porcelany w Wałbrzychu. To m. in. z jego inicjatywy gruntownie przebudowano i powiększono Dom Zdrojowy, przy promenadzie zbudowano nową halę spacerową i pawilon muzyczny, przebudowano też pawilon ze źródłem Charlotty oraz zmodernizowano tereny rekreacyjne.
Niestety następcy Kristera i kolejni właściciele Jedliny Zdroju nie podejmowali już działań inwestycyjnych w uzdrowisku. Okres stagnacji zakończył się w roku 1884, kiedy to gmina Jedlina Zdrój wykupiła mocno zaniedbany kurort od właściciela - Artura von Klitzinga. Dzięki szerokim działaniom organizacyjnym, modernizacyjnym i inwestycyjnym, podjętym przez władze gminy w końcu XIX i na początku XX wieku, Jedlina Zdrój nie tylko szybko dźwignęła się z upadku, ale wkrótce stała się jednym z najbardziej znanych, najnowocześniejszych i najchętniej odwiedzanych uzdrowisk na Śląsku. Przykładowo - w 1926 roku w Jedlinie Zdroju przyjęto 1650 kuracjuszy i 2000 turystów. Na przyjeżdżających czekały liczne i nowocześnie urządzone hotele i pensjonaty. Dane statystyczne podają, że w 1937 roku, w mieście były 4 hotele, 20 pensjonatów i zajazdów z pokojami gościnnymi, a także 38 domów turystycznych i schronisko młodzieżowe. Kuracjuszom i gościom odwiedzającym uzdrowisko, oferowano wiele atrakcji kulturalnych i rozrywkowych. Odbywały się m.in. koncerty orkiestr i chórów, turnieje taneczne i festyny leśne.
Zaniknięcie - kilka lat po zakończeniu II wojny światowej, źródeł mineralnych (spowodowane działalnością wałbrzyskich kopalń węgla), to główne przyczyny późniejszego upadku uzdrowiska. W latach 1952 - 1961 wykorzystywano walory klimatyczne i krajobrazowe Jedliny Zdroju.
W 1962 roku ponownie podjęto działalność uzdrowiskową. Wodę do zabiegów zaczęto dowozić z uzdrowiska w Szczawnie Zdroju, z którym Jedlina Zdrój działa w ramach jednego kompleksu pod nazwą „Uzdrowisko Szczawno - Jedlina” S.A. Obecnie prowadzi się intensywne prace wiertnicze, by dotrzeć do własnych ujęć źródeł mineralnych, których występowanie potwierdziły wcześniejsze badania.
W 1967 roku Jedlina Zdrój ponownie otrzymała prawa miejskie. W 1970 roku w granicach miasta znalazły się wsie - Jedlinka, Suliszów, Kamieńsk i Glinica.
W uzdrowisku leczy się schorzenia narządu ruchu, choroby układu oddechowego, choroby układu moczowego i choroby układu trawiennego. W Zakładzie Przyrodoleczniczym wykonywanych jest szereg zabiegów z zakresu balneoterapii, inhalacji, elektrolecznictwa, światłolecznictwa, krioterapii, masaży i gimnastyki.
Na bazę noclegową uzdrowiska składa się 120 miejsc w trzech budynkach: Domu Zdrojowym, Halinie i Warszawiance. Uzdrowisko posiada nowoczesną i klimatyzowaną jadalnię oraz kawiarnię.
Największymi walorami Jedliny Zdroju jest niewątpliwie wspaniały górski klimat, oraz malownicze położenie, cisza i spokój. To wszystko sprawia, że z każdym rokiem przyjeżdża do miasta coraz więcej kuracjuszy i turystów. Tak jak niegdyś czekają na nich różne atrakcje. Wśród wielu organizowanych przez miasto imprez należy wymienić szczególnie te, które mają charakter ogólnopolski i międzynarodowy: Międzynarodowy Festiwal Teatrów Ulicznych, Dolnośląski Festiwal Zupy, wyścigi kolarskie, rajdy samochodowe oraz turnieje krajowe gry w bule.
Źródło: strona internetowa www.visitsilesia.pl
Zabytkowe domy z XVIII i XIX w., barokowy pałac z roku 1785. Zabytkowe, turystyczne szlaki kolejowe wraz z obiektami i taborem.
Miasto zajmuje powierzchnię 17,5 km2 i liczy 5,4 tys. mieszkańców. Poszczególne części miasta usytuowane są na wysokości 470 - 544 m n.p.m.- w uroczych, malowniczych kotlinach, otoczonych zalesionymi wzgórzami należącymi do Gór Wałbrzyskich i Gór Sowich.
Pierwsze wzmianki o mieście pochodzą z XIII wieku. Właściwie dotyczą one obecnej - południowo - wschodniej części miasta - Jedlinki, która w tamtym czasie była osadą drwali i znajdowała się w granicach dóbr należących do Bolka I księcia świdnicko - jaworskiego. Właśnie od dawnej niemieckiej nazwy Jedlinki (Tannhausen), która miała związek z rosnącymi lasami jodłowymi, wywodzi się obecna nazwa miasta.
Źródła mineralne odkryto w Jedlinie Zdroju w XVI wieku, jednak na większą skalę zaczęto z nich korzystać od 1697 roku wówczas uznano je za lecznicze. W tym czasie właścicielem pastwisk, na których tryskał uzdrawiający zdrój, był Caspar Schäl - kmieć z Jedlinki. W związku z coraz większą liczbą przybywających z okolicznych wsi chorych, Schäl poczynił pierwsze inwestycje: leczniczą wodę ujął w wydrążony pień drzewa i postawił obok kram z żywnością. Później - w 1723 roku, wybudował w pobliżu źródła dom mieszkalny - Grundhof.
1723 rok - to najważniejsza data w historii Jedliny Zdroju, uważana za datę założenia uzdrowiska. W roku tym austriacki generał Hans Christoph baron von Seher-Thoss - właściciel Jedlinki, wykupił od Schäla parcelę ze źródłem, które wkrótce zostało ocembrowane. Zaczęły powstawać pierwsze budynki i urządzenia uzdrowiskowe. Szczególnie wiele inwestycji poczyniła w Jedlinie Zdroju żona generała - Charlotta Maximiliana hrabina von Seher-Thoss. To właśnie ją uważa się za założycielkę kurortu i to od jej imienia źródło otrzymało nazwę Charlottenbrunn (dotąd nazywano je Sauerborn lub Tannhauser - Sauerbrunnen). Wkrótce całą kolonię utworzoną przy źródle nazwano Charlottenbrunn (nazwę taką Jedlina Zdrój nosiła do 1945 roku).
Pierwszy opis składu mineralnego i właściwości leczniczych źródła pochodzi z 1726 roku i jest dziełem Georga Jahmanna - medyka ze Świdnicy. Następnych badań wód dokonali kolejno: w 1789 roku chemik Klaproth z Berlina i w 1825 roku Carl Beinert - aptekarz i biolog z Jedliny Zdroju.
W XVIII wieku Jedlina Zdrój staje się nie tylko kurortem, ale również ośrodkiem tkactwa i sukiennictwa. W 1768 roku otrzymuje po raz pierwszy prawa miejskie (posiada je do roku 1919).
Dalszy rozwój uzdrowiska przerwały na pewien czas działania wojny siedmioletniej (1756 - 1763 r.), okres wojen napoleońskich (bitwa pod Walimiem w 1807 r.), a także powódź z 1755 r. i okres epidemii i głodu w 1766/1767 r.
Wiek XIX to czas ponownego dynamicznego rozwoju kurortu. Powstało wtedy wiele nowych hoteli i pensjonatów, założono tereny rekreacyjne uzdrowiska. Jednocześnie zmodernizowano stare i zbudowano nowe urządzenia zdrojowe. Pomysłodawcą i inicjatorem wielu przedsięwzięć w tym zakresie był wspomniany już Carl Beinert.
Wiele inwestycji ukierunkowanych na dalszą modernizację i rozbudowę kurortu, podjęto w latach 1861 - 1864, wtedy właścicielem Jedliny Zdroju był Carl Krister - założyciel fabryki porcelany w Wałbrzychu. To m. in. z jego inicjatywy gruntownie przebudowano i powiększono Dom Zdrojowy, przy promenadzie zbudowano nową halę spacerową i pawilon muzyczny, przebudowano też pawilon ze źródłem Charlotty oraz zmodernizowano tereny rekreacyjne.
Niestety następcy Kristera i kolejni właściciele Jedliny Zdroju nie podejmowali już działań inwestycyjnych w uzdrowisku. Okres stagnacji zakończył się w roku 1884, kiedy to gmina Jedlina Zdrój wykupiła mocno zaniedbany kurort od właściciela - Artura von Klitzinga. Dzięki szerokim działaniom organizacyjnym, modernizacyjnym i inwestycyjnym, podjętym przez władze gminy w końcu XIX i na początku XX wieku, Jedlina Zdrój nie tylko szybko dźwignęła się z upadku, ale wkrótce stała się jednym z najbardziej znanych, najnowocześniejszych i najchętniej odwiedzanych uzdrowisk na Śląsku. Przykładowo - w 1926 roku w Jedlinie Zdroju przyjęto 1650 kuracjuszy i 2000 turystów. Na przyjeżdżających czekały liczne i nowocześnie urządzone hotele i pensjonaty. Dane statystyczne podają, że w 1937 roku, w mieście były 4 hotele, 20 pensjonatów i zajazdów z pokojami gościnnymi, a także 38 domów turystycznych i schronisko młodzieżowe. Kuracjuszom i gościom odwiedzającym uzdrowisko, oferowano wiele atrakcji kulturalnych i rozrywkowych. Odbywały się m.in. koncerty orkiestr i chórów, turnieje taneczne i festyny leśne.
Zaniknięcie - kilka lat po zakończeniu II wojny światowej, źródeł mineralnych (spowodowane działalnością wałbrzyskich kopalń węgla), to główne przyczyny późniejszego upadku uzdrowiska. W latach 1952 - 1961 wykorzystywano walory klimatyczne i krajobrazowe Jedliny Zdroju.
W 1962 roku ponownie podjęto działalność uzdrowiskową. Wodę do zabiegów zaczęto dowozić z uzdrowiska w Szczawnie Zdroju, z którym Jedlina Zdrój działa w ramach jednego kompleksu pod nazwą „Uzdrowisko Szczawno - Jedlina” S.A. Obecnie prowadzi się intensywne prace wiertnicze, by dotrzeć do własnych ujęć źródeł mineralnych, których występowanie potwierdziły wcześniejsze badania.
W 1967 roku Jedlina Zdrój ponownie otrzymała prawa miejskie. W 1970 roku w granicach miasta znalazły się wsie - Jedlinka, Suliszów, Kamieńsk i Glinica.
W uzdrowisku leczy się schorzenia narządu ruchu, choroby układu oddechowego, choroby układu moczowego i choroby układu trawiennego. W Zakładzie Przyrodoleczniczym wykonywanych jest szereg zabiegów z zakresu balneoterapii, inhalacji, elektrolecznictwa, światłolecznictwa, krioterapii, masaży i gimnastyki.
Na bazę noclegową uzdrowiska składa się 120 miejsc w trzech budynkach: Domu Zdrojowym, Halinie i Warszawiance. Uzdrowisko posiada nowoczesną i klimatyzowaną jadalnię oraz kawiarnię.
Największymi walorami Jedliny Zdroju jest niewątpliwie wspaniały górski klimat, oraz malownicze położenie, cisza i spokój. To wszystko sprawia, że z każdym rokiem przyjeżdża do miasta coraz więcej kuracjuszy i turystów. Tak jak niegdyś czekają na nich różne atrakcje. Wśród wielu organizowanych przez miasto imprez należy wymienić szczególnie te, które mają charakter ogólnopolski i międzynarodowy: Międzynarodowy Festiwal Teatrów Ulicznych, Dolnośląski Festiwal Zupy, wyścigi kolarskie, rajdy samochodowe oraz turnieje krajowe gry w bule.
Źródło: strona internetowa www.visitsilesia.pl