Kotlina Jeleniogórska

Kotlina Jeleniogórska i zamykające ją od południa Karkonosze stanowią część Sudetów Zachodnich, jeden z najbardziej atrakcyjnych rejonów Dolnego Śląska. Kotlina, której nazwa wywodzi się od głównego miasta regionu - Jeleniej Góry, jest rozległym obniżeniem śródgórskim o powierzchni ok. 270 km, otoczonym od pozostałych stron: Rudawami Janowickimi od wschodu, Górami Kaczawskimi od północy i od zachodu Górami Izerskimi. Wznosi się na wys. od 350 do 420 m n.p.m. Zbudowana jest prawie w całości z granitów porfirowatych powstałych przed około 320 mln lat. Przykrywają je osady rzeczne, utwory polodowcowe z okresu 450-280 tyś. lat, kiedy dotarł tu lądolód skandynawski, osady jeziora zastoiskowego z iłami warwowymi oraz najmłodszymi osadami w dolinach rzecznych. Wykształciły się tu mało urodzajne gleby III-V klasy bonitacyjnej, torfowiska niskie i gleby torfowe. Kotlinę Jeleniogórską odwadnia przepływający przez nią najdłuższy lewobrzeżny dopływ Odry - Bóbr. Pośrodku leżą o przebiegu południkowym granitowe Wzgórza Łomnickie z najwyższym wzniesieniem - Grodna 506 m n.p.m. Wznoszą się one do 150 m ponad kotlinę i zajmują obszar ok. 20 km. Usiane są licznymi skałkami, a niższe wzniesienia mają kształty kopulaste wygładzone lądolodem. Na południe od nich znajduje się zbiornik wody pitnej Sosnówka o pow. 180 ha, mogący pomieścić 14 mln m wody, zamknięty tamą ziemną o wys. 19 m Charakterystycznym elementem w krajobrazie kotliny są kompleksy stawów hodowlanych.

Klimat Kotliny Jeleniogórskiej cechuje duża wilgotność powietrza, silne wiatry i zmienność pogody. Występują tu silne wiatry halne mające wpływ na zaleganie pokrywy śnieżnej, ale i na tworzenie się silnych prądów wstępujących, dzięki którym istnieją tu jedne z  najlepszych w Europie, warunki dla uprawiania wyczynowego sportu szybowcowego. Największa częstotliwość opadów przypada na miesiące czerwiec i lipiec. Po powodzi w 1897 r. powstał system zbiorników retencyjnych na Kamiennej, Podgórnej z Wrzosówką i Łomnicy napełnianych tylko w czasie wielkich wezbrań powodziowych. Najpogodniejsze są miesiące: sierpień, wrzesień i październik.

Roślinność Kotliny Jeleniogórskiej uległa w wyniku wielowiekowej gospodarki człowieka istotnym zmianom, ale w niewielu miejscach zachowały się łęgi wierzbowo-topolowe, drzewostany sosnowe z domieszką buka. Występuje również świerk zwyczajny porastający liczne wzniesienia na terenie kotliny. Olbrzymie znaczenie posiadają parki miejskie i dworskie o szczególnych walorach przyrodniczych i krajobrazowych, zwłaszcza w Jeleniej Górze, Cieplicach, Karpnikach, Staniszowie, Mysłakowicach. Fauna jest uboga (dzik, sarna), a jedynie kompleksy stawów w okolicach Podgórzyna i Karpnik obfitują w liczne gatunki ptactwa wodnego i drapieżnego. Występuje tu również wydra, piżmak, kuna leśna.

Karkonosze

Najwyższe i największe góry Sudetów, leżące w Sudetach Zachodnich ciągną się 36 km równoleżnikowo nad Kotliną Jeleniogórską od Przełęczy Szklarskiej 886 m. n.p.m. po Przełęcz. Okraj 1046 m n.p.m. na wsch. z najwyższym szczytem Śnieżką 1602 m n.p.m. a dalej na południe po Przełęcz Lubawską ok. 20 km. W paśmie Karkonoszy wyróżnia się grzbiety idąc od zachodu: Śląski Grzbiet, Czarny, Kowarski i Lasocki. Na północ od Śląskiego Grzbietu, oddzielone od niego Karkonoskim Padołem Środgórskim, leży Pogórze Karkonoskie ograniczone od zach. dol. Kamiennej i od wsch. dol. Łomniczki.

Dzisiejszy wygląd rzeźby Karkonoszy jest wynikiem działania czynników epoki lodowcowej i powstałych w tym czasie górskich lodowców. Na zboczach widoczne są kotły polodowcowe od zach. idąc: Mały Śnieżny, Duży Śnieżny, Czarny, Wielkiego Stawu, Małego Stawu i Łomniczki.

Roślinność spotykana w Karkonoszach układa się w piętra wysokościowe, ale ze względu na klimat, granice te leżą ok. 400 m niżej w porównaniu z Tatrami. W piętrze regla dolnego występuje na miejscu buka, jaworu, jodły świerk pospolity pochodzący z nasadzeń. Enklawy starego drzewostanu występują na Chojniku i w okolicach Wodospadu Szklarki. Regiel górny (1000-1250 m) zajmują świerki rodzimego pochodzenia, przystosowane do panujących tu warunków, które na górnej granicy lasu karłowacieją i przybierają postać chorągiewkowatą. Piętro kosodrzewiny (1250-1450 m) obejmuje obszary podwierzchowinowe i grzbietowe. W strefie subalpejskiej (powyżej 1450 m), występują gołoborza ,zwłaszcza na Śnieżcei Wielkim Szyszaku, oraz torfowiska wysokie zwłaszcza na Równi pod Śnieżką i w ok. Mumlawskiego Szczytu. W 1959 r. utworzono Karkonoski Park Narodowy, który obejmuje ochroną obszar 5550 ha. Dyrekcja i Muzeum KPN znajduje się w Jeleniej Górze-Sobieszowie.


Źródło: Dolnośląska Organizacja Turystyczna (DOT)