Położenie:
Bardo – miasto (niecałe 3000 mieszkańców) w powiecie ząbkowickim (woj.dolnośląskie). Ok. 80 km na południe od Wrocławia.
Jedna z najstarszych miejscowości na Dolnym Śląsku, nazywana także „Wrotami Ziemi Kłodzkiej”, malowniczo położona wśród gór Bardzkich. Od wieków pielgrzymi przybywają do kościoła Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny, do cudami słynącej figurki Matki Bożej Bardzkiej. Z urwiska nad przełomem Nysy roztacza się przepiękny widok na okolicę.

Dojazd:
dojazd z Wrocławia drogą nr 8. Połączenie autobusowe PKS i kolejowe.

Zwiedzanie:
Kościół p.w. Nawiedzenia NMP (Sanktuarium Metropolitarne Strażniczki Wiary Świętej) można zwiedzać za wyjątkiem nabożeństw po uprzednim zgłoszeniu
Obsługa turystyczna:
Maciej Barnaś
ul. Główna 18, Bardo
tel. 074/ 817 15 92


Początek działalności kamienieckich cystersów w Bardzie datuje się na 1247 r. W dawnej kasztelanii znajdowała się kaplica, w której odprawiano nabożeństwa dla załogi i okolicznej ludności. W 1189 r. kaplicę tę przejęli, przebywający tutaj do 1208 r. joannici ze Strzegomia, później augustianie.
W pierwszej połowie XII w. w kaplicy zakonnej została umieszczona figura Matki Bożej. Jest to najstarsza drewniana rzeźba romańska zachowana na Dolnym Śląsku. Wykonana z drewna lipowego, mierzy 43,3 cm i reprezentuje rozpowszechniony w XI i XII w. typ „Madonny Tronującej”. Prawdopodobnie pojawiła sił w Bardzie w około 1110 r. i umieszczona była w kaplicy zamkowej. Według legendy Maryja objawiła się w tej kaplicy pobożnemu młodzieńcowi, któremu przekazała swój wizerunek wraz z życzeniem, by w tym miejscu czczono ją w szczególny sposób. Wkrótce sława cudownej figury zaczęła zataczać coraz to szersze kręgi. Do Barda tłumnie wyruszały pielgrzymki.

W 1299 r. Bardo (Warta) stało się oddzielną parafią. Opat Mikołaj wybudował w 1315 r. nowy kościół z kamienia. Z powodu ciasnoty oraz waśni narodowych między Niemcami i Czechami opat Jan I wybudował w latach1408-1411 drugi kościół. Obydwa kościoły stały obok siebie równolegle, oddalone zaledwie o 1,5 m. „Czeski” dawniejszy po północnej stronie, „niemiecki” nowy po stronie południowej. Obydwa były wzniesione w stylu gotyckim. W „Czeskim” jak świadczą źródła modlili się także Polacy. Niedługo jednak służyły obydwa kościoły, gdyż już w 1425 r. napadli na Bardo husyci i spalili świątynie.
Mimo wielkiego zubożenia okolicznej ludności rozpoczęto ich odbudowę. Już w 1436 r. ukończono jeden kościół na tyle, że można było w nim odprawiać nabożeństwa. Cztery lata później ukończono drugi kościół, a równocześnie wybudowano z drewna obszerne probostwo. W kilkanaście lat później otoczono obydwa kościoły murami, urządzono też sklepy z dewocjonaliami. Nie upłynęło nawet pół wieku od ukończenia pierwszego kościoła, gdy znowu na Śląsk wpadli husyci i 7lutego 1471 r. spalili wszystkie domy, plebanię i obydwa kościoły. W 1471 r. zjawił się w „Warcie” Władysław Jagiellończyk wybrany na króla czeskiego. Pragnąc zadośćuczynić za krzywdy wyrządzone przez swego ojca, przywódcę husytów, sam gorliwy katolik, przyczynił się w znacznej mierze do szybkiej odbudowy bardzkich kościołów. „Czeski” spłonął ponownie w 1493 r.
Liczne ofiary, szczególnie z Czech i Moraw, umożliwiły natychmiastowe wystawienie kościoła zupełnie podobnego do poprzedniego. W połowie XVII w. odrestaurowano kościół „Czeski” i zbudowano nowy „Niemiecki”. Obydwa połączone były kratą i wspólną zakrystią. Konsekracji dokonał arcybiskup wrocławski Sebastian, a asystowało mu trzech cysterskich opatów. Ale już w czasie uroczystości zauważono, że kościoły nie mogą pomieścić pielgrzymów, dlatego też w kilkanaście lat później opat kamieniecki Augustyn Neudeck (1689-1702) postanowił zburzyć obydwa kościoły a na ich miejscu wybudować nową świątynię.
Budowę tej barokowej bazyliki z emporami realizowaną w latach 1686-1704, prowadził pochodzący z Węgier Michał Klein, związany z zespołem budowlanym Macieja Kirchbergera. Świątynia z małymi zmianami, spowodowanymi pożarem w 1711 r., zachowała się do naszych czasów. Nie odbudowano tylko wg pierwowzoru hełmów wieżowych.

W barokowym wystroju wnętrza przyciąga uwagę ołtarz główny z 1715 r. z obrazem przedstawiającym scenę Nawiedzenia NP. Marii – dzieło największego malarza śląskiego baroku Michała Willmanna. Słynna cudowna figura Matki Bożej umieszczona jest powyżej tabernakulum, wokoło którego unosi się 12 aniołów, trzymających tarczę z imionami Pokoleń izraelskich. Bogato rzeźbiona barokowa ambona pochodzi z 1698 r.

Barokowe organy z 1759 r. należą do najciekawszych tego rodzaju instrumentów na Śląsku. Na uwagę zasługuje ołtarz boczny z figurą Matki Boskiej Bolesnej z XV w. Ołtarz Trzech Króli zachował się z dawnego kościoła. Otrzymał nowy obraz – dzieło Jana Krzysztofa Liszki. Antepedium przedstawia podróż Trzech Mędrców.

Do kompleksu dawnej prepozytury należy kaplica wotywna, znajdująca się na parterze skrzydła głównego. Zgromadzono w niej ponad 50 obrazów wotywnych, pochodzących z XVII-XIX w. Ten typ przedstawień dzielić się zwykło na wota i ekswota, czyli na dary składane jako prośba o łaskę oraz na te, które są już dziękczynieniem za spełnienie próśb.

Cystersi sprawowali pieczę nad sanktuarium bardzkim aż do rozwiązania ich zakonu i sekularyzacji ich dóbr w 1810 r. Od 1900 r. opiekę nad kościołem i bazyliką objął zakon oo. Redemptorystów.

Już współcześnie w pomieszczeniach klasztornych utworzono Muzeum Sztuki Sakralnej, które jest przede wszystkim świadectwem wielowiekowej obecności i gospodarowania obiektami zakonu cystersów. Powstało ono w 1967 r. Bogate zbiory malarstwa, rzeźby i rzemiosła artystycznego w sumie ponad 1000 eksponatów, umieszczono w głównym skrzydle klasztoru na parterze, klatce schodowej oraz na pierwszym piętrze.

W Bardzie znajduje się też Kalwaria, malowniczo powiązana z krajobrazem.



Informacje praktyczne:

Muzea:
Muzeum Sztuki Sakralnej w Bardzie przy Klasztorze O.O. Redemptorystów
Bardo, Pl. Wolności 5
tel. 074/ 817 14 21
czynne:
codziennie – 9.00 – 17.00
bilety: 4 zł normalny, 2 zł ulgowy

Ruchoma Szopka Panoramiczna w krypcie kościoła p.w. Nawiedzenia NMP
Bardo, Pl. Wolności 5
tel. 074/ 817 14 21
czynne codziennie 9 – 17
bilety: 4 zł normalny, 2 zł ulgowy


IMPREZY w BARDZIE
cykl festynów:
Szlak Cystersów na Dolnym Śląsku – czerwiec, lipiec
Dni Barda z Nocą Świętojańską
BardoNALD – kilkudniowa impreza plenerowa dla dzieci i młodzieży – początek lipca
msze w Kaplicy Górskiej na Górze Kalwarii od maja do października w każdą niedzielę


Źródło: Dolnośląska Organizacja Turystyczna, Przewodnik "SZLAK CYSTERSKI NA DOLNYM ŚLĄSKU"