|
|
Szlakiem Chronionej Przyrody Śląska
- Źródło: Dolnośląska Organizacja Turystyczna (DOT)
Ziemie śląskie, choć przez lata kojarzone były głównie z rozwojem przemysłu zachwycają także wspaniałymi krajobrazami. Te najbardziej atrakcyjne przyrodniczo i krajobrazowo miejsca objęte zostały ochroną w parkach narodowych, krajobrazowych i rezerwatach przyrody. Uciekając od zgiełku cywilizacji, tu właśnie znaleźć można wytchnienie, spotkać rzadkie gatunki zwierząt i zobaczyć unikatowe formy przyrodnicze.
40 km na północ od Wrocławia pośród lasów Doliny Baryczy niebo odbija się w taflach wielkich Stawów Milickich. Ornitolodzy naliczyli tu 170 gatunków ptactwa. Założone przez cystersów w XII w. stawy są miejscem o wielkiej wartości dla naturalnego bogactwa tak Polski, jak całej Europy. Dlatego chroni się je w rezerwacie o powierzchni 5,5 tys. ha.
Pomiędzy Wrocławiem a Świdnicą z równin Niziny Śląskiej wyrasta święta góra Słowian, Ślęża (718 m n.p.m.). To najwyższy szczyt Polski na północ od Sudetów. Pokryty lasami masyw w całości chroniony jest w ramach Ślężańskiego Parku Krajobrazowego (7,7 tys. ha).
Posuwając się dalej na zachód, trafisz w okolice Legnicy. Tu najcenniejszym obszarem jest Park Krajobrazowy Chełmy, gdzie na wzgórzach Pogórza Kaczawskiego, na powierzchni prawie 15 tys. ha, chroni się lasy mieszane regla dolnego. Szczególnie piękne są: rezerwat Wąwóz Myśliborski oraz bazaltowe słupy Małych Organów Myśliborskich i Czartowskiej Skały. Poznawaniu tajemnic środowiska Parku Krajobrazowego Chełmy służy otwarte niedawno, nowoczesne Centrum Edukacji Ekologicznej w Myśliborzu.
Innymi atrakcjami Ziemi Legnickiej są malownicze pozostałości dawnych wulkanów. Na wyróżnienie zasługują m.in. rezerwaty: Wilcza Góra i Ostrzyca Proboszczowicka koło Złotoryi oraz wzgórze Grodziec (ze słynnym zamkiem na szczycie).
Północne rejony okolic Legnicy to wielkie sosnowe Bory Dolnośląskie. Ponad 1000 ha zajmuje w nich rezerwat Stawy Przemkowskie koło miasteczka Przemków. Chroni on ptactwo wodne i roślinność bagien. Koło Przemkowa rośnie dąb grubszy nawet od legendarnego Bartka. Dąb nazywa się Chrobry, liczy prawie 10 m obwodu i ma się doskonale.
Południowo-zachodnie rubieże Dolnego Śląska zamyka ogromny wał Gór Izerskich. Tu na Hali Izerskiej zobaczysz „norweskie” krajobrazy rezerwatu Torfowisko Izerskie.
O walorach Karkonoskiego Parku Narodowego można powiedzieć bardzo wiele. W najwyższych górach Sudetów ochroną objęto powierzchnię 5,5 tys. ha. Na tym terenie znajdują się najpopularniejsze i najliczniej odwiedzane przez turystów miejsca Karkonoszy, m.in.: kamienisty szczyt Śnieżki (1603 m n.p.m.), urwiska śnieżnych Kotłów (na skałach rosną tu 600-letnie porosty), polodowcowe jeziorka, malownicze wodospady (m.in. Kamieńczyka, Podgórnej i Szklarki), torfowiska i „alpejskie” łąki. Wyjątkowość Karkonoszy dostrzeżono już dawno. Pierwsze rezerwaty przyrody powstały tu już w 1933 r. Park powstał w 1959 r. i od razu stał się jednym z najpopularniejszych parków narodowych kraju.
Na przedmieściach Jeleniej Góry zaczyna się mało znany Park Krajobrazowy Doliny Bobru. Aż po Lwówek na długości 20 km Bóbr wycina tu sobie drogę w wysokich wzgórzach, podmywając skaliste urwiska tworzy malownicze wąwozy. Dodatkową atrakcją parku są jeziora: Pilchowickie i Modre.
Parę kilometrów na wschód od Jeleniej Góry wznoszą się zalesione Rudawy Janowickie. Pasmo to chronione jest w Rudawskim Parku Krajobrazowym. Będąc w Rudawach, zobaczyć warto „kosmiczne” skałki Gór Sokolich koło Trzcińska, tzw. „kolorowe jeziorka”, skalne miasteczko Starościńskich Skał oraz przełom Bobru koło Janowic Wielkich.
Dzika kraina Książańskiego Parku Krajobrazowego rozciąga się tuż za osiedlami Wałbrzycha. Słynny zamek Książ góruje nad głębokim, skalistym wąwozem przełomu Pełcznicy i Szczawnika.
W Parku Krajobrazowym Gór Sowich (ponad 8 tys. ha) chronione jest jedno z najstarszych pasm górskich Polski z pozostałościami naturalnych lasów bukowych.
Góry Stołowe, ze względu na swą wyjątkową budowę, przyciągały turystów już w XIX w. Skalne labirynty i fantastyczne formacje z piaskowca w kształcie grzybów czy maczug można podziwiać bez końca. Ten park to niecałe 7 tys. ha powierzchni. Najczęściej odwiedzanymi miejscami Gór Stołowych są rezerwaty Błędne Skały i Szczeliniec Wielki. Park Narodowy ma też osobliwość innego typu: Wielkie Torfowisko Batorowskie. Wstęp jest tu jednak zabroniony. Będąc w okolicy Zieleńca można pójść na spacer do... „Tundry Syberyjskiej” - tak popularnie nazywa się jedne z najcenniejszych górskich torfowisk Polski: Topieliska i Czarne Bagno, chronione w 157 hektarowym rezerwacie.
Liczący 288 km2 Śnieżnicki Park Krajobrazowy obejmuje Masyw Śnieżnika Góry Bialskie i część Gór Złotych. Masyw Śnieżnika jest jedynym w Sudetach przykładem tzw. rozrogu formacji górskiej, której cechą szczególną jest promieniste rozchodzenie się grzbietów górskich od centrum (w przypadku Masywu tym centrum jest właśnie Śnieżnik Kłodzki 1425 m n.p.m.).
Dziewicze Góry Bialskie zasłużyły na miano „śląskich Bieszczad”. Góry Złote z kolei słyną z atrakcyjnych skałek. Właśnie na terenie tego parku znajduje się słynna Jaskinia Niedźwiedzia, ulubiony cel turystycznych eskapad.
Swoje góry ma także Śląsk Opolski. Opolskie wzniesienia, zwane Górami Opawskimi, stanowią kraniec czeskiego pasma Jeseników. Góry te chronione są w parku krajobrazowym o powierzchni ponad 4,5 tys. ha. Największe jego atrakcje to chronione w rezerwatach wspaniałe lasy regla dolnego, przełomy rzek i wąskie doliny potoków.
Słynna Góra św. Anny to również osobliwość przyrodnicza chroniona w parku krajobrazowym. Góra jest pochodzenia wulkanicznego. Specjalną ochroną rezerwatową objęto zjawiska krasowe, tzw. Siedem Źródeł. Góra św. Anny dla całego regionu ważna jest jako centrum pielgrzymkowe, miejsce związane z historią Powstań Śląskich.
Mało kto zdaje sobie sprawę, iż Opolszczyznę porastają jedne z największych w Polsce lasów: Bory Stobrawskie, Niemodlińskie i Lasy Lublinieckie. Pozostałości puszczańskich kniei chroni się tu w 10 rezerwatach.
W niezwykłe twory przyrody obfituje też Górny Śląsk, Jura Krakowsko-Częstochowska i Beskidy, a więc cały obszar województwa śląskiego.
To właśnie w jego granicach znajdziemy jedyną w Europie… pustynię. To słynna Pustynia Błędowska, położona między Błędowem a Kluczami, zwana Polską Saharą, z typową dla obszarów pustynnych fauną i florą. Obejmuje największy w Polsce i Europie Środkowej (12 km2) obszar wydm śródlądowych.
W granicach województwa wyznaczono 8 parków krajobrazowych. Położone w części południowej regionu obejmują pasma Beskidów.
Najstarszy, Żywiecki Park Krajobrazowy istnieje od 1986 r. i obejmuje dwa pasma górskie: grupę Wielkiej Raczy i grupę Pilska. Najcenniejsze obszary leśne objęte są tu ochroną w postaci 9 rezerwatów przyrody.
Parki Krajobrazowe Beskidu Śląskiego i Beskidu Małego utworzone zostały później, w 1998 r. W obrębie Beskidu Śląskiego wyodrębniono dwa pasma górskie: Czantorii i Baraniej Góry. Także górski charakter ma Jura Krakowsko-Wieluńska, przez teren której biegną granice dwóch parków: Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd oraz Załęczańskiego Parku Krajobrazowego. Zobaczyć tu można wapienne ostańce o niepowtarzalnych kształtach, liczne jaskinie. Tylko na obszarze PK Orlich Gniazd w obrębie województwa śląskiego naliczono ponad 500 jaskiń i schronisk skalnych. Największe ich skupiska występują w Sokolich Górach i w rejonie Olsztyna.
Zupełnie odmienny charakter ma Park Krajobrazowy Stawki, na wschód od Częstochowy,gdzie w nizinnych lasach i na obszarach bagiennych występują rzadkie gatunki roślin i zwierząt. Najcenniejsze drzewostany chronione są w rezerwacie „Wielki Las” oraz w uroczysku „Babski Las”. Dorzecze rzeki Liswarty z jego mokradłami, unikalnymi gatunkami ptaków charakterystycznymi lasami - to kolejny chroniony krajobraz ziem górnośląskich – można go zwiedzić poruszając się po wytyczonych tu 4 ścieżkach dydaktycznych.
Wreszcie Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich łączące w sobie cuda natury i dzieło rąk ludzkich (kompleks pocysterski). Tu, w ramach rezerwatu Łężczok chroni się charakterystyczne lasy łęgowe w starorzeczu Odry. W całym województwie jest obecnie 60 rezerwatów przyrody. Większość z nich chroni ekosystemy leśne (43 rezerwaty). Za rezerwaty ścisłe uznaje się Bukową Górę, Lasek Miejski nad Olzą, Lasek Miejski nad Puńcówką, Śrubitę i Rotuz. W celu zachowania i ochrony różnorodności przyrodniczej i krajobrazowej regionu czynione są starania o utworzenie kolejnych.
Na miłośników przyrody odwiedzających Górny Śląsk czekają także malownicze szlaki gminy Ornontowice: „Szlak Dębów Ornontowickich”– gdzie zobaczyć można szpaler 74 dębów szypułkowych liczących ok. 150 lat i szlak „Pomników przyrody w Parku Gminnym” – z pięknymi starymi lipami, kasztanowcami, dębami szypułkowymi i dębami czerwonymi, grabami i robiniami białymi. Za pomniki przyrody uznane zostały 22 drzewa.
Źródło:
"Szlaki tematyczne Śląska" - Dolnośląska Organizacja Turystyczna, Opolska Organizacja Turystyczna, Śląska Organizacja Turystyczna
40 km na północ od Wrocławia pośród lasów Doliny Baryczy niebo odbija się w taflach wielkich Stawów Milickich. Ornitolodzy naliczyli tu 170 gatunków ptactwa. Założone przez cystersów w XII w. stawy są miejscem o wielkiej wartości dla naturalnego bogactwa tak Polski, jak całej Europy. Dlatego chroni się je w rezerwacie o powierzchni 5,5 tys. ha.
Pomiędzy Wrocławiem a Świdnicą z równin Niziny Śląskiej wyrasta święta góra Słowian, Ślęża (718 m n.p.m.). To najwyższy szczyt Polski na północ od Sudetów. Pokryty lasami masyw w całości chroniony jest w ramach Ślężańskiego Parku Krajobrazowego (7,7 tys. ha).
Posuwając się dalej na zachód, trafisz w okolice Legnicy. Tu najcenniejszym obszarem jest Park Krajobrazowy Chełmy, gdzie na wzgórzach Pogórza Kaczawskiego, na powierzchni prawie 15 tys. ha, chroni się lasy mieszane regla dolnego. Szczególnie piękne są: rezerwat Wąwóz Myśliborski oraz bazaltowe słupy Małych Organów Myśliborskich i Czartowskiej Skały. Poznawaniu tajemnic środowiska Parku Krajobrazowego Chełmy służy otwarte niedawno, nowoczesne Centrum Edukacji Ekologicznej w Myśliborzu.
Innymi atrakcjami Ziemi Legnickiej są malownicze pozostałości dawnych wulkanów. Na wyróżnienie zasługują m.in. rezerwaty: Wilcza Góra i Ostrzyca Proboszczowicka koło Złotoryi oraz wzgórze Grodziec (ze słynnym zamkiem na szczycie).
Północne rejony okolic Legnicy to wielkie sosnowe Bory Dolnośląskie. Ponad 1000 ha zajmuje w nich rezerwat Stawy Przemkowskie koło miasteczka Przemków. Chroni on ptactwo wodne i roślinność bagien. Koło Przemkowa rośnie dąb grubszy nawet od legendarnego Bartka. Dąb nazywa się Chrobry, liczy prawie 10 m obwodu i ma się doskonale.
Południowo-zachodnie rubieże Dolnego Śląska zamyka ogromny wał Gór Izerskich. Tu na Hali Izerskiej zobaczysz „norweskie” krajobrazy rezerwatu Torfowisko Izerskie.
O walorach Karkonoskiego Parku Narodowego można powiedzieć bardzo wiele. W najwyższych górach Sudetów ochroną objęto powierzchnię 5,5 tys. ha. Na tym terenie znajdują się najpopularniejsze i najliczniej odwiedzane przez turystów miejsca Karkonoszy, m.in.: kamienisty szczyt Śnieżki (1603 m n.p.m.), urwiska śnieżnych Kotłów (na skałach rosną tu 600-letnie porosty), polodowcowe jeziorka, malownicze wodospady (m.in. Kamieńczyka, Podgórnej i Szklarki), torfowiska i „alpejskie” łąki. Wyjątkowość Karkonoszy dostrzeżono już dawno. Pierwsze rezerwaty przyrody powstały tu już w 1933 r. Park powstał w 1959 r. i od razu stał się jednym z najpopularniejszych parków narodowych kraju.
Na przedmieściach Jeleniej Góry zaczyna się mało znany Park Krajobrazowy Doliny Bobru. Aż po Lwówek na długości 20 km Bóbr wycina tu sobie drogę w wysokich wzgórzach, podmywając skaliste urwiska tworzy malownicze wąwozy. Dodatkową atrakcją parku są jeziora: Pilchowickie i Modre.
Parę kilometrów na wschód od Jeleniej Góry wznoszą się zalesione Rudawy Janowickie. Pasmo to chronione jest w Rudawskim Parku Krajobrazowym. Będąc w Rudawach, zobaczyć warto „kosmiczne” skałki Gór Sokolich koło Trzcińska, tzw. „kolorowe jeziorka”, skalne miasteczko Starościńskich Skał oraz przełom Bobru koło Janowic Wielkich.
Dzika kraina Książańskiego Parku Krajobrazowego rozciąga się tuż za osiedlami Wałbrzycha. Słynny zamek Książ góruje nad głębokim, skalistym wąwozem przełomu Pełcznicy i Szczawnika.
W Parku Krajobrazowym Gór Sowich (ponad 8 tys. ha) chronione jest jedno z najstarszych pasm górskich Polski z pozostałościami naturalnych lasów bukowych.
Góry Stołowe, ze względu na swą wyjątkową budowę, przyciągały turystów już w XIX w. Skalne labirynty i fantastyczne formacje z piaskowca w kształcie grzybów czy maczug można podziwiać bez końca. Ten park to niecałe 7 tys. ha powierzchni. Najczęściej odwiedzanymi miejscami Gór Stołowych są rezerwaty Błędne Skały i Szczeliniec Wielki. Park Narodowy ma też osobliwość innego typu: Wielkie Torfowisko Batorowskie. Wstęp jest tu jednak zabroniony. Będąc w okolicy Zieleńca można pójść na spacer do... „Tundry Syberyjskiej” - tak popularnie nazywa się jedne z najcenniejszych górskich torfowisk Polski: Topieliska i Czarne Bagno, chronione w 157 hektarowym rezerwacie.
Liczący 288 km2 Śnieżnicki Park Krajobrazowy obejmuje Masyw Śnieżnika Góry Bialskie i część Gór Złotych. Masyw Śnieżnika jest jedynym w Sudetach przykładem tzw. rozrogu formacji górskiej, której cechą szczególną jest promieniste rozchodzenie się grzbietów górskich od centrum (w przypadku Masywu tym centrum jest właśnie Śnieżnik Kłodzki 1425 m n.p.m.).
Dziewicze Góry Bialskie zasłużyły na miano „śląskich Bieszczad”. Góry Złote z kolei słyną z atrakcyjnych skałek. Właśnie na terenie tego parku znajduje się słynna Jaskinia Niedźwiedzia, ulubiony cel turystycznych eskapad.
Swoje góry ma także Śląsk Opolski. Opolskie wzniesienia, zwane Górami Opawskimi, stanowią kraniec czeskiego pasma Jeseników. Góry te chronione są w parku krajobrazowym o powierzchni ponad 4,5 tys. ha. Największe jego atrakcje to chronione w rezerwatach wspaniałe lasy regla dolnego, przełomy rzek i wąskie doliny potoków.
Słynna Góra św. Anny to również osobliwość przyrodnicza chroniona w parku krajobrazowym. Góra jest pochodzenia wulkanicznego. Specjalną ochroną rezerwatową objęto zjawiska krasowe, tzw. Siedem Źródeł. Góra św. Anny dla całego regionu ważna jest jako centrum pielgrzymkowe, miejsce związane z historią Powstań Śląskich.
Mało kto zdaje sobie sprawę, iż Opolszczyznę porastają jedne z największych w Polsce lasów: Bory Stobrawskie, Niemodlińskie i Lasy Lublinieckie. Pozostałości puszczańskich kniei chroni się tu w 10 rezerwatach.
W niezwykłe twory przyrody obfituje też Górny Śląsk, Jura Krakowsko-Częstochowska i Beskidy, a więc cały obszar województwa śląskiego.
To właśnie w jego granicach znajdziemy jedyną w Europie… pustynię. To słynna Pustynia Błędowska, położona między Błędowem a Kluczami, zwana Polską Saharą, z typową dla obszarów pustynnych fauną i florą. Obejmuje największy w Polsce i Europie Środkowej (12 km2) obszar wydm śródlądowych.
W granicach województwa wyznaczono 8 parków krajobrazowych. Położone w części południowej regionu obejmują pasma Beskidów.
Najstarszy, Żywiecki Park Krajobrazowy istnieje od 1986 r. i obejmuje dwa pasma górskie: grupę Wielkiej Raczy i grupę Pilska. Najcenniejsze obszary leśne objęte są tu ochroną w postaci 9 rezerwatów przyrody.
Parki Krajobrazowe Beskidu Śląskiego i Beskidu Małego utworzone zostały później, w 1998 r. W obrębie Beskidu Śląskiego wyodrębniono dwa pasma górskie: Czantorii i Baraniej Góry. Także górski charakter ma Jura Krakowsko-Wieluńska, przez teren której biegną granice dwóch parków: Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd oraz Załęczańskiego Parku Krajobrazowego. Zobaczyć tu można wapienne ostańce o niepowtarzalnych kształtach, liczne jaskinie. Tylko na obszarze PK Orlich Gniazd w obrębie województwa śląskiego naliczono ponad 500 jaskiń i schronisk skalnych. Największe ich skupiska występują w Sokolich Górach i w rejonie Olsztyna.
Zupełnie odmienny charakter ma Park Krajobrazowy Stawki, na wschód od Częstochowy,gdzie w nizinnych lasach i na obszarach bagiennych występują rzadkie gatunki roślin i zwierząt. Najcenniejsze drzewostany chronione są w rezerwacie „Wielki Las” oraz w uroczysku „Babski Las”. Dorzecze rzeki Liswarty z jego mokradłami, unikalnymi gatunkami ptaków charakterystycznymi lasami - to kolejny chroniony krajobraz ziem górnośląskich – można go zwiedzić poruszając się po wytyczonych tu 4 ścieżkach dydaktycznych.
Wreszcie Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich łączące w sobie cuda natury i dzieło rąk ludzkich (kompleks pocysterski). Tu, w ramach rezerwatu Łężczok chroni się charakterystyczne lasy łęgowe w starorzeczu Odry. W całym województwie jest obecnie 60 rezerwatów przyrody. Większość z nich chroni ekosystemy leśne (43 rezerwaty). Za rezerwaty ścisłe uznaje się Bukową Górę, Lasek Miejski nad Olzą, Lasek Miejski nad Puńcówką, Śrubitę i Rotuz. W celu zachowania i ochrony różnorodności przyrodniczej i krajobrazowej regionu czynione są starania o utworzenie kolejnych.
Na miłośników przyrody odwiedzających Górny Śląsk czekają także malownicze szlaki gminy Ornontowice: „Szlak Dębów Ornontowickich”– gdzie zobaczyć można szpaler 74 dębów szypułkowych liczących ok. 150 lat i szlak „Pomników przyrody w Parku Gminnym” – z pięknymi starymi lipami, kasztanowcami, dębami szypułkowymi i dębami czerwonymi, grabami i robiniami białymi. Za pomniki przyrody uznane zostały 22 drzewa.
Źródło:
"Szlaki tematyczne Śląska" - Dolnośląska Organizacja Turystyczna, Opolska Organizacja Turystyczna, Śląska Organizacja Turystyczna