Szlakiem Turystyki Aktywnej Śląska

Ziemie całego Śląska nie przypadkiem cieszą się wśród prawdziwych piechurów wyjątkowym powodzeniem. Takiej różnorodności szlaków turystycznych trudno szukać w innych rejonach Polski.

Wyrastająca z rolniczych równin Ślęża (718 m n.p.m.) przyciąga turystów, pragnących wędrować po wspaniałych szlakach prowadzących po zakątkach masywu. Jednym z ciekawszych jest specjalnie oznakowany (czarnymi misiami na białym tle) szlak archeologiczny, na którym zobaczyć można starożytne rzeźby i kamienne wały kultowe oraz cmentarzysko kurhanowe.

Na Ziemi Legnickiej najwięcej piechurów spotkać można w rejonie Pogórza Kaczawskiego. Jednym z ciekawszych szlaków pieszych jest tu znakowany żółto Szlak Wygasłych Wulkanów. Sieć szlaków na terenie tego popularnego wśród turystów terenu jest bardzo gęsta, na szczególną uwagę zasługują wycieczki w rejon Parku Krajobrazowego Chełmy i Borów Dolnośląskich.

Przebiegający głównymi grzbietami Sudetów, znakowany czerwono Główny Szlak Sudecki im. Mieczysława Orłowicza jest turystyczną klasyką. Ma 350 km i łączy Świeradów Zdrój na zachodzie z Paczkowem na wschodzie. Szlak poprowadzono grzbietami głównych pasm sudeckich. Biegnie on więc przez Góry Izerskie, Karkonosze, Rudawy Janowickie, Góry Kamienne, Sowie, Stołowe, Orlickie, Bystrzyckie, Masyw Śnieżnika i Góry Złote.

Niebieski „brat” szlaku im. Orłowicza - sudecka cześć europejskiego Szlaku Długodystansowego - świetnie uzupełnia szlak główny, uchodząc nawet wśród niektórych wędrowców za ciekawszy.

Bardzo popularnym szlakiem sudeckim jest liczący 146 km zielony Szlak Zamków Piastowskich poprowadzony od zamku Grodziec po zamek Grodno.

Szczególnie godnymi polecenia (poza szlakiem im. M. Orłowicza) są:

•  niebieski szlak z Karpacza przez Kocioł Małego Stawu, Równię pod Śnieżką, Kowarski Grzbiet, aż po dziki Lasocki Grzbiet
• oraz zielony szlak Ścieżka nad Reglami z Jakuszyc przez podnóża Śnieżnych Kotłów, Czarnego Kotła do grupy skalnej Pielgrzymy.
  

Bardzo interesującymi szlakami Sudetów są także:

• ścieżka dydaktyczna w Parku Krajobrazowym Doliny Bobru,
  
• niebieski Szlak Skalnych Grzybów w Górach Stołowych
  
• ścieżka przyrodnicza w Masywie Śnieżnika.
  

Na opolszczyźnie górski charakter ma szlak penetrujący Góry Opawskie. Wędrować można również po 150-kilometrowym szlaku Powstańców Śląskich, szlaku w rejonie wulkanicznej Góry św. Anny, szlaku wiodącym przez Bory Stobrawskie, czy Szlakiem Zabytków Budownictwa Drewnianego im. J. Jeziorkowskiego, zapoznającym z bogactwem drewnianych kościółków ukrytych pośród lasów.

Pasjonaci pieszych wędrówek z pewnością nie zawiodą się, odwiedzając województwo śląskie. Na tych, którzy lubią wyzwania czekają Beskidy, a tam: ponad 1200 km znakowanych szlaków, sieć schronisk turystycznych i przepiękne widoki z górskich szczytów. W Ustroniu rozpoczyna się Główny Szlak Beskidzki im. Kazimierza Sosnowskiego. Jednym z ciekawszych punktów wypadowych na górskie trasy jest Szyndzielnia z kolejką gondolową o długości 1800 m.

Warto wiedzieć, że przez całe województwo biegnie wiele ciekawych tras tematycznych i szlaków. Najsłynniejszym jest z pewnością Szlak Orlich Gniazd z Krakowa do Częstochowy prowadzący przez wszystkie najpiękniejsze zamki jurajskie (163 km).

Innym znanym szlakiem jest rozpoczynający się w Dąbrowie Górniczej, a biegnący przez Pogorię, Centurię, Bobolice, Złoty Potok aż do Poraja
Szlak Zamonitu (102 km).

Czerwony szlak poprowadzi nas natomiast z Będzina do Krzanowic śladem Husarii Polskiej (156 km).

Przez Jurę (w części województwa śląskiego) biegnie czarny Szlak Partyzantów Ziemi Olkuskiej, żółty pustynny szlak przez Pustynię Błędowską i Szlak Kościuszkowski ze Szczekocin do Moskorzewa.

Przepiękne jurajskie ostańce i skałki wspinaczkowe poznamy na Szlaku Rzędkowickim z Myszkowa do Podlesic, zaś tradycję górnictwa śląskich ziem - na Szlaku Historii Górnictwa Górnośląskiego, wiodącym z Rybnika przez Rogoźnik do Łubianek.

Warto też przypomnieć o biegnącym przez województwo śląskie na długości 335 km Szlaku Architektury Drewnianej. Obejmuje on 84 zabytkowe obiekty: kościoły, kaplice, dzwonnice, chałupy, karczmy, leśniczówki, pałacyk myśliwski, skanseny i obiekty gospodarcze, młyn wodny i spichlerze. Szlak podzielony jest na pięć pętli:beskidzką, pszczyńską, rybnicką, gliwicką i częstochowską. Trasa główna, łącząca Lachowice z Gwoździanami, liczy 326 km.

Zwiedzanie świata z wysokości siodełka na dwóch kółkach zdobywa sobie coraz to nowych zwolenników. Powstają więc nowe szlaki rowerowe, wydawane są przewodniki. Dolny i Górny Śląsk oraz Opolszczyzna są równie atrakcyjne dla wyczynowców lubiących intensywny wysiłek, jak i dla amatorów, rozmiłowanych w relaksujących przejażdżkach.

Okolice Wrocławia to doskonałe tereny na jednodniowe wypady rowerowe. Znakowane trasy i polne ścieżki wiodą przez krainę zielonych Wzgórz Trzebnickich, w rejonie Doliny Baryczy oraz malowniczym krajobrazowo Masywie Ślęży.

Najciekawsze znakowane trasy rowerowe Ziemi Legnickiej znajdują się w rejonie Pogórza Kaczawskiego z Parkiem Krajobrazowym Chełmy i w krainie Borów Dolnośląskich, jednej z największych puszczy w Polsce.

Dzięki pomocy Unii Europejskiej wyznaczono ładny i nietrudny szlak rowerowy po Łużycach ze Zgorzelca do Świeradowa.

O walorach Sudetów nie trzeba chyba nikogo przekonywać.

Do uprawiania turystyki rowerowej świetnie nadają się m.in. niewysokie, acz bardzo zróżnicowane Góry Kaczawskie. Stosunkowo łatwe trasy sprzyjają uprawianiu turystyki rodzinnej.

Prawdziwym rajem dla rowerzystów jest Karkonoski Park Krajobrazowy z licznymi trasami rowerowymi. Szczególnie Szklarska Poręba i Karpacz gromadzą liczne grono miłośników kolarstwa górskiego w każdej formie i na każdym poziomie zaawansowania.

Równie atrakcyjne i urozmaicone są trasy rowerowe całego pogórza sudeckiego, by wspomnieć jedynie Rudawy Janowickie, Góry Kamienne i Wałbrzyskie, Góry Sowie i Stołowe oraz Masyw Śnieżnika i Góry Bialskie.

Rowerową „ziemią obiecaną” są także Góry Opawskie i ich podnóże na Opolszczyźnie. Dumą rowerzystów tego regionu jest Szlak Drewnianego Budownictwa Sakralnego przebiegający przez Bory Stobrawskie. Jest to trasa nietrudna, wytyczona specjalnie po to, aby rowerzysta mógł podziwiać piękne drewniane kościółki, będące charakterystycznym elementem krajobrazu Opolszczyzny. O tym, że można i warto wybrać się w rowerowa podróż przez Śląsk Opolski świadczy chociażby popularny rajd kolarski „Dookoła Opolszczyzny”.

Również województwo śląskie jest świetnym miejscem do uprawiania tego sportu. Przez region przebiega odcinek słynnej Europejskiej Trasy Rowerowej R4 z Middelburga do Odessy (na terenie województwa prowadzi przez Chałupki- -Jastrzębie Zdrój-Strumień-Pszczynę-Miedźną).
Liczne ścieżki rowerowe istnieją w okolicach: Gliwic (w sumie ok. 60 km), Tarnowskich Gór, Tychów, Żywca oraz Katowic. Obecnie, w ramach programu „Rowerem po Śląsku” powstaje wiele kilometrów nowych ścieżek rowerowych w miastach i na ich obrzeżach.

Na tych, którzy lubią wyzwania i przepiękne krajobrazy Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej czeka Jurajska Trasa Rowerowa „Orlich Gniazd” licząca 190 km. Przemierzając odcinki trasy biegnącej pośród lasów i wzniesień, można podziwiać średniowieczne warownie, wapienne ostańce, zabytkowe kościoły i inne atrakcje jurajskiej ziemi.

Nie mniej wrażeń zapewnią rowerzystom: Jurajska Trasa Rowerowa im. Zygmunta Krasińskiego, Jurajski Szlak Rowerowy Olsztyński czy zielony szlak biegnący wokół zbiornika Poraj.

Dobrze oznakowane górskie trasy rowerowe to propozycja dla turystów odwiedzających Beskidy. Najbardziej znana, Podbeskidzka Trasa Rowerowa zaczyna się w Ustroniu. Piękny widokowo szlak wiedzie też z Istebnej do Koniakowa, podróżować rowerem można jednak po całych Beskidach.

Przez ziemie Śląska Cieszyńskiego biegnie z kolei długa trasa rowerowej pętli (130 km) rozpoczynająca się w Chałupkach. Wiedzie ona przez Cieszyn, Wisłę i Istebną, a kończy się w Jasnowicach. Wiele tras wytyczono również w okolicach Węgierskiej Górki. Obecnie trwają prace nad stworzeniem nowego rowerowego szlaku, który stałby się markowym produktem województwa śląskiego - Wiślanej Trasy Rowerowej. Szlak ten ma w przyszłości umożliwić turyście nie tylko bezpieczne poruszanie się, ale i zwiedzanie najbardziej urokliwych miejsc położonych wzdłuż Wisły.

Sława narciarskich kurortów Sudetów i Beskidów sięga poza granice Polski. Jeździć rzeczywiście jest gdzie. Zróżnicowanie stoków czyni je miłymi tak dla amatorów, jak zawodowców, dla miłośników miłośników wszystkich odmian i stylów zimowego szaleństwa. W centrach sportów zimowych działają wypożyczalnie sprzętu i tanie szkółki narciarskie oraz bogata baza noclegowa gastronomiczna i rozrywkowa.

Na Dolnym Śląsku niewątpliwie najlepiej przygotowane i najpopularniejsze wśród narciarzy są trasy w Karkonoszach. Wielką stacją sportów zimowych jest Szklarska Poręba. Narciarstwo uprawiane jest głównie wokół Szrenicy (1362 m n.p.m.), na jednej z najwyższych gór Sudetów. Dwuetapowy wyciąg krzesełkowy, nartostrady o łącznej długości ponad 13 km (m.in. Lolobrygida, Śnieżynka i Puchatek), armatki śnieżne, nocne oświetlenie stoków, świetna baza turystyczna to wszystko owocuje zadowoleniem miłośników „białego szaleństwa”. Poza tym, w rejonie Szklarskiej Poręby znajduje się kilkanaście krótszych wyciągów orczykowych.

Nieodległy Karpacz doskonale uzupełnia narciarską ofertę Karkonoszy. Bardzo popularny wyciąg krzesełkowy o długości 3 km wozi narciarzy na Kopę (powyżej 1360 m n.p.m.). W górach nad Karpaczem czeka 8 km nartostrad (m.in. słynna Złotówka); tysiące narciarzy korzysta z oświetlonych stoków oraz kilkunastu „orczyków”.

Popularnym centrum narciarstwa jest Zieleniec w Górach Orlickich. 20 wyciągów i stoki o różnym stopniu trudności rozlokowane w dzikiej scenerii lasów i wzniesień to prawdziwy magnes dla narciarzy. Zieleniec słynie z unikatowego mikroklimatu powodującego, iż mimo kaprysów aury śnieg zimą jest tu zawsze.

Wciąż rozwijający się ośrodek Czarna Góra w Masywie Śnieżnika jest kreowany na wielkie centrum narciarstwa. Kilometry tras zjazdowych, wyciąg krzesełkowy, karuzela narciarska i wyjątkowe otoczenie - bez wątpienia uradują każdego amatora „desek”.

Poza niekwestionowanymi centrami sportów zimowych, na narciarzy czeka wiele innych, mniejszych stoków, często oświetlonych i sztucznie dośnieżanych, m.in. w Świeradowie Zdroju, na Łysej Górze w Dziwiszowie, w Lubawce, Rybnicy Leśnej, Łomnicy, Spalonej, Międzygórzu czy w Górach Opawskich (Biskupia Kopa).

Również miłośnicy narciarstwa biegowego upodobali sobie Sudety. Świadczą o tym dwie bardzo popularne masowe imprezy biegowe „Bieg Piastów” na polanie Jakuszyckiej k. Szklarskiej Poręby oraz „Bieg Gwarków” rozgrywany w okolicach Sokołowska. Na starcie obu imprez corocznie stają tysiące miłośników biegania na nartach z całej Europy.

Beskidy są górskim skarbem województwa śląskiego. To przede wszystkim prawdziwy raj dla miłośników sportów zimowych odwiedzających region. Funkcjonuje tu ponad 200 km tras dla narciarzy biegowych i około 150 wyciągów dla narciarzy zjazdowych. Popularne są tu takie dyscypliny jak snowboard, funcarving i skialpinizm. W Beskidach działają cztery kolejki linowe: na Skrzyczne w Szczyrku, na Szyndzielnię w Bielsku- Białej (kolejka gondolowa), na Czantorię w Ustroniu Polanie i kolej linowo-terenowa na górę Żar w Międzybrodziu Żywieckim.

Niewątpliwie zimową stolicą Beskidów jest Szczyrk, w którym do dyspozycji  turystów jest ponad 60 km tras narciarskich o różnym stopniu trudności i 30 wyciągów, a także wiele szlaków do uprawiania narciarstwa biegowego. Warto wspomnieć, że brak śniegu nie przeszkadza tu w uprawianiu sportów zimowych – armatki śnieżne skutecznie „wspierają” naturę. Najdłuższa trasa Beskidu Żywieckiego („Pilsko” – Hala Miziowa) liczy 5400 m. Wiele dłuższych i krótszych tras znajduje się w Szczyrku, Ustroniu, Istebnej, Zwardoniu, Pilsku oraz w Rycerce Dolnej i Górnej.

Nowoczesny ośrodek sportów zimowych znajduje się w Międzybrodziu Żywieckim na Górze Żar (tu też jest centrum szybowcowe i paralotniarskie
Beskidów) oraz w Korbielowie - położony na stokach Pilska Ośrodek Narciarski „Pilsko”.

Doskonałe warunki do uprawiania sportów zimowych są w Wiśle, nazywanej „stolicą skoków narciarskich”. Tu przez cały rok funkcjonują skocznie: w Centrum, Malince i Łabajowie. Działa ponadto 20 wyciągów obejmujących 20 km tras. Naturalne tory saneczkowe są do dyspozycji miłośników tego sportu m.in. w Szczyrku i Bytomiu, sztuczne: w Ustroniu („Czantoria”), Bielsku- -Białej („Pod Dębowcem”) i w Chorzowie. Warto wspomnieć, że jeździć w niektórych miejscach można... przez cały rok. 2 stoki igielitowe działają w Bystrej Śląskiej u podnóża góry Klimczok, a także… w samym sercu Śląska. W Bytomiu powstał przepiękny ośrodek z mnóstwem atrakcji dla każdego – Dolomity Sportowa Dolina. Do dyspozycji osób uwielbiających aktywnie spędzać czas wolny są tu trzy trasy narciarskie o łącznej długości 700 m (z czego jedna jest pokryta tworzywem sztucznym). Jeśli tylko temperatura spada poniżej zera, trasy są sztucznie naśnieżane. Funkcjonują 2 wyciągi orczykowe o długości 300 m i jeden o długości 100 m. Atrakcją dla najmłodszych jest park zimowy i karuzela do nauki jazdy na nartach, zimowy tor dla quadów oraz szkoły: narciarska i snowboardowa.

Narciarstwo z powodzeniem uprawiać można też na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Panują tu wspaniałe warunki dla „biegaczy” (okolice Podlesic i Pasmo Smoleńsko-Niegownickie).
Na miłośników narciarstwa zjazdowego czeka profesjonalnie utrzymany i oświetlony stok w Morsku (także dośnieżany sztucznie), stok w Smoleniu k. Pilicy oraz w Grabowej k. Łaz. Planowane jest przygotowanie kolejnych dwóch stoków w gminie Pilica.

Szczodrość, której natura nie poskąpiła śląskim ziemiom doceniają również miłośnicy sportów wodnych. Szczególną atrakcją są górskie rzeki, a ich wartki nurt sprawia, że pewne wodniackie dyscypliny można uprawiać tylko tutaj. Bliskość gór jest również powodem dużej ilości zbiorników zaporowych, a te z kolei są rajem dla „wodniaków” wszelkich dyscyplin.

Jedyne w swoim rodzaju możliwości oferuje rzeka Kamienna, a szczególnie jej odcinek leżący powyżej Szklarskiej Poręby. To wyjątkowe miejsce, gdzie można uprawiać kajakarstwo górskie z prawdziwego zdarzenia. Jest tu i rwący nurt, i wielkie głazy, i miniwodospady, zapewniające śmiałkom odpowiednią dawkę emocji.

Kajakarzy górskich spotkać można także na Łomnicy, poniżej zapory w Karpaczu.

Ulubione rzeki kajakarzy i wodniaków to Odra i Barycz, ale przede wszystkim Bóbr, gdzie corocznie organizowane są międzynarodowe spływy kajakowe. Wybitne walory kajakarskie ma również rzeka Nysa Kłodzka.

Jeziora Zaporowe na Bobrze: Modre, Wrzeszczyńskie i Pilichowickie ściągają również licznych sympatyków żeglarstwa i windsurfingu. Żeglarze równie chętnie odwiedzają zalew na Bystrzycy w Mietkowie, Jeziora Pojezierza Legnickiego w Kunicach, Jezierzanach i Rokitkach, a także zaporowe Jezioro Bystrzyckie w Górach Sowich.

Zaliczane do największych sztucznych akwenów Polski wielkie zbiorniki zaporowe Opolszczyzny: Otmuchowski, Nyski (Głębinowski) oraz Jezioro Turawskie to wymarzone miejsca dla żeglarzy i zwolenników surfingu. Natomiast kajakarzy nizinnych zainteresować może cicha i spokojna rzeka Stobrawa oraz o wiele bardziej wartka Biała Głuchołaska.

Aż trudno uwierzyć, że choć to nie Pojezierze Mazurskie, to właśnie na ziemiach Śląska – a dokładnie Śląska Cieszyńskiego, w Dolinie Górnej Wisły  rozciąga się „kraina tysiąca jezior” nazywana Żabim Krajem. To tu zobaczyć można niespotykane nigdzie indziej w takiej ilości gatunki żab oraz odwiedzić liczne stawy rybne (np. w Gołyszu, Iłownicy, Landku, Mnichu, Strumieniu, Zaborzu i Zarzeczu).

Żeglarstwo uprawiać można na Jeziorze Żywieckim, Międzybrodzkim i Czarnieckim koło Żywca, na Zbiorniku Paprocany w Tychach, Zalewie Imielińskim, na trzech zbiornikach Pogorii w Dąbrowie Górniczej, na Poraju i Blachowni k. Myszkowa oraz na Jeziorze Pławniowickim k. Gliwic. Na kajakach i rowerkach wodnych można z kolei popływać na zbiornikach: Nakło-Chechło, Dzierżno, Rogoźnik i na Przeczycach k. Siewierza.

Najlepsze warunki do uprawiania windsurfingu mają Jezioro Żywieckie i Międzybrodzkie. W samym zaś Rybniku działa szkoła windsurfingu prowadzona przez mistrzów Polski w tej dziedzinie. Miłośnicy turystyki kajakowej nie zawiodą się podróżując Wartą, Liswartą, Pilicą czy Białą Przemszą – cisza, niepowtarzalne krajobrazy wokół śląskich rzek i występująca w wielu miejscach unikatowa fauna i flora sprawiają, że chce się tu wracać.

Miejsc, gdzie można pojeździć konno jest w Polsce południowo-zachodniej niemało. Oprócz dużych stadnin i renomowanych hodowli funkcjonuje tu także wiele gospodarstw agroturystycznych oferujących wczasy w siodle. Kultywowaniu hippicznych tradycji służą liczne imprezy rekreacyjne i sportowe, także o międzynarodowej randze.

Wrocław poszczycić się może słynnym torem jeździeckim na Partynicach, gdzie przez cały sezon odbywają się gonitwy koni i zawody hippiczne. Pogórze karkonoskie słynie z licznych gospodarstw agroturystycznych i ośrodków hippiki. Jednym z najnowszych jest „miasteczko country” w Ściegnach koło Karpacza, gdzie pokłusować można w scenerii kowbojskiej osady.

Stado Ogierów Skarbu Państwa „Książ” w Wałbrzychu to znana i prestiżowa hodowla w Polsce. Konie hodowano tu już w czasach świetności pobliskiego zamku Książ. Dziś stado liczy sobie 100 ogierów nierzadko prawdziwych championów. W Książu można nauczyć się jazdy konnej i skorzystać z możliwości przejażdżki bryczką. Książański hipodrom jest miejscem wielu znanych imprez sportowych i zawodów o randze międzynarodowej.

Znane ośrodki jazdy konnej usytuowane są m.in. w Kobierzycach, Trzebnicy i Obornikach Śl., ośrodek hippoterapii w Gromadce, kluby w Krzeczynie k/Lubina oraz stadnina w Jaroszowce. Równie popularna wśród miłośników koni jest Morawa koło Strzegomia oraz ośrodek przy „Dworzysku” w Szczawnie Zdroju, „Panderoza” koło Dusznik Zdroju i ośrodek w Ludwikowicach.

Oczkiem w głowie miłośników koni na Opolszczyźnie jest znana i uznana stadnina w Mosznej koło Krapkowic. Ośrodki jeździeckie znajdują się także m.in. w samym Opolu, Przygorzelu, Szydłowicach i Niemodlinie. Możliwości uprawiania turystyki konnej oferują również na Śląsku Opolskim ośrodki jeździeckie w Prudniku, Chocimiu i Strzelcach Opolskich.

Naprawdę wiele miłośnikom konnej jazdy ma do zaoferowania województwo śląskie. Nie sposób wymienić wszystkich działających tu ośrodków i stadnin. Najbardziej znane ośrodki jazdy konnej to: Pruchna-Ochaby, Trachy, Udórz, Zbrosławice Brenna i Korbielów. Warte wzmianki są ośrodki konne „Pegaz” w Częstochowie, ośrodki w Goczałkowicach Zdroju, Dąbrowie Górniczej, Janowicach. Sportowy Klub Jeździecki „Purus” działa w Mysłowicach-Wesołej, a w Górkach Wielkich Ludowy Klub Jeździecki. Konno można pojeździć także w dużych miastach: Katowicach, Chorzowie i Zabrzu.

Przez śląskie ziemie wiodą znane szlaki konne. Najważniejsze z nich to Szlak Transbeskidzki (600 km) oraz liczący 250 km Transjurajski Szlak Konny PTTK z Nielepic k. Krakowa do Częstochowy.

Charakterystyczne dla całego regionu śląskiego są imprezy jeździeckie, np. organizowana z okazji dnia św. Huberta bardzo widowiskowa „Pogoń za lisem” czy „Konne szukanie kwiatu paproci” w noc Kupały na Pustyni Błędowskiej. Popularne zarówno na Jurze jak i w Beskidach są oczywiście także tradycyjne kuligi.


Źródło:
"Szlaki tematyczne Śląska" - Dolnośląska Organizacja Turystyczna, Opolska Organizacja Turystyczna, Śląska Organizacja Turystyczna