Kościół Pokoju w Jaworze

W 1525 roku wygłoszono w Jaworze pierwsze ewangelickie kazanie, oczywiście za zgodą ówczesnego tutejszego katolickiego proboszcza. Trzydzieści lat później w mieście już oficjalnie nauczano nowej wiary i przybywało ewangelików. Zmiana nadeszła po wojnie trzydziestoletniej, kiedy to miasto znów stało się wyłącznie katolickie (ostatni pastor opuścił Jawor w roku 1629).
 
Kościół Pokoju został zbudowany w latach 1654–1655. Jego powstanie wiąże się postanowieniami pokoju westfalskiego (24 października 1648 roku), kończącego wojnę trzydziestoletnią (1618–1648). Na jego mocy szwedzcy wysłannicy wynegocjowali od austriackiego cesarza Ferdynanda III możliwość wybudowania trzech świątyń ewangelickich w dawnych dużych ośrodkach protestantyzmu, a mianowicie w Głogowie, Świdnicy i Jaworze. Nazywać się one miały Kościołami Pokoju.

Miały one być zlokalizowane na przedmieściach, zbudowane z materiałów niegodnych Domu Bożeg z drewna, gliny i słomy, a także nie posiadać wieży (. Zgoda na ich budowę obwarowana była jednak kilkoma zakazami i nakazami, a mianowicie: musiały one stanąć poza granicami miasta w odległości strzału armatniego od nich, nie można było używać trwałych materiałów budowlanych, to znaczy kamienia i cegły, za to dozwolone były jedynie materiały niegodne Domu Bożego, czyli drewno, piach, słoma i glina; kościoły te nie mogły także posiadać dzwonnicy (obecna wieża pochodzi z I ćw. XVIII w.), ani nie mogły być podobne do dotychczas budowanych świątyń i nie można było przy nich stawiać szkół. Wszystkie te warunki zostały spełnione.

 Pieniądze na budowę jaworskiej świątyni były zbierane przez dwa lata wśród ewangelików w całej Europie. Kamień węgielny położony został w kwietniu 1654 roku, a budowę zakończono 30 września 1655 roku.  

Projektantem tej świątyni był wrocławski architekt Albrecht von Säbisch. W sprawach ciesielskich doradzał mu Andreas Gamper, mistrz z Jawora. Powstała budowla o kształcie prostokątnym, zakończona trójbocznym prezbiterium. Kościół ma wymiary 44x25 metrów i może pomieścić aż 6000 osób. Przy jego budowie zastosowano drewnianą konstrukcję ryglową, wypełnioną zgodnie z cesarskim nakazem gliną i słomą. Wnętrze jest barokowe.

Uwagę zwracają czteropiętrowe empory - najstarsze II i IV powstały wraz z budową tej świątyni, ozdobione scenami ze Starego i Nowego   Testamentu. Natomiast I i III dobudowane zostały na początku XVIII stulecia, o odmiennej już tematyce – dominują tu wizerunki herbów okolicznej szlachty, niekiedy nawet z wizerunkami ich rodowych siedzib oraz godła cechowe.

Główny ołtarz  ufundowanym został w 1672 roku przez rodzinę Hochbergów. Ma on 9,2 m wysokości i 5 m szerokości i wykonany został przez mistrza stolarskiego Michała Schneidera z Kamiennej Góry. 

Sześcioboczna koszowa ambona, podtrzymywana przez anioła z rozwartą księgą „Wiecznej Ewangelii”, jest dziełem pochodzącym z legnickiej pracowni rzeźbiarza Mateusza Knothe. Na koszu ambony widnieją wizerunki czterech ewangelistów a jej wykonanie datuje się na rok 1670.

Do innych ciekawych zabytków należy   chrzcielnica fundacji Georga von Schweinitz z Kłaczyny i jego żony Anny (1656 r.). Przy ścianie zachodniej znajdują się organy zbudowane w 1855 roku. Całość przykrywa sklepienie kasetonowe ozdobione dekoracją malarską.  

Na terenie obecnego parku wokół Kościoła pierwotnie mieścił się cmentarz ewangelicki, który w 1972 r. został zlikwidowany.

Świątynia od wieków zachwyca mistrzostwem wykonania i przebogatym wystrojem. Jest świadectwem burzliwych dziejów Europy, perłą światowego dziedzictwa. W jej wnętrzu od lat odbywają się Jaworskie Koncerty Pokoju. W grudniu 2001 r. została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego UNESCO.

We wrześniu 2005 r. świątynia obchodziła 350-lecia powstania.

ZWIEDZANIE:

kwiecień - październik:
- poniedziałek - sobota w godz. 10.00 - 17.00
- niedziela w godz. 12.00 - 17.00
w innych godzinach po uprzednim zgłoszeniu telefonicznym
listopad - marzec po uprzednim zgłoszeniu telefonicznym.


KONTAKT:
Parafia Ewangelicko-Augsburska
Park Pokoju 2
tel. (076) 870-51-45
tel. (076) 870-32-73


Źródło:
Oficjalna strona internetowa miasta Jawora www.jawor.pl
Dolnośląska Organizacja Turystyczna (DOT)