Zamek Czocha

Położenie:
Zamek Czocha położony jest w powiecie lubańskim nad Jeziorem Leśniańskim w polskiej części Górnych Łużyc.
Zamek znajduje w odległości ok. 105 kilometrów na zachód od Wrocławia i 45 kilometrów na pn.- zach. od Jeleniej Góry.
Ponadto od południowego zachodu powiat lubański, na terenie którego leży zamek, graniczy z Czechami (do granicy jest ok. 15 km) oraz Niemcami (do granicy ok. 20 km), do dyspozycji turystów jest kilka przejść granicznych pieszych i samochodowych.

Dojazd:
Z miejscowości Leśna w kierunku wschodnim, drogą prowadzącą południowym brzegiem Jeziora Leśniańskiego. Do zamku prowadzą drogowskazy.

Zwiedzanie:
Zamek udostępniony dla zwiedzających przez cały rok.
Zwiedzanie zamku: codziennie w godzinach 10:00 - 18:00
Obecnie zwiedzanie zamku jest możliwe z przewodnikiem a wejścia odbywają się o pełnych godzinach. Ponieważ większą cześć zamku zajmuje hotel, zwiedzającym udostępniono tylko dwie sale: Rycerską i Marmurową oraz sypialnię, łaźnię i wieżę.
Grupy minimum 10-osobowe

Zwiedzanie zamku z przewodnikiem (osoby dorosłe) - 10,00 zł/os.
Zwiedzanie zamku z przewodnikiem  (dzieci do 15 lat) - 5,00 zł/os.
Kamera - 5,00 zł
Parkowanie samochodu na terenie zamku -10,00 zł

Sala Tortur:
Zwiedzanie bez przewodnika
Cena biletu - ok 4,00 zł

Zamek Czocha powstał najprawdopodobniej w II połowie XIII wieku jako warownia obronna północnej granicy Czech z inicjatywy króla czeskiego Wacława II.  Najprawdopodobniej ponieważ istnieją dwie zasadnicze teorie, z których jedna prawdopodobniejsza, której śladem podążamy, przypisuje fundację zamku na granicy Śląska i Łużyc królowi czeskiemu Wacławowi II, a druga księciu jaworskiemu Henrykowi I.

W roku 1315 książę piastowski Henryk Jaworski żeni się z Agnieszką, córką Wacława II, i otrzymuje jako wiano zamek wraz z przyległymi ziemiami. W 1345 roku Henryk zawiera porozumienie z siostrzeńcem Bolkiem II Świdnickim, na mocy którego rok później Bolko II przejmuje Księstwo Jaworskie wraz z Zamkiem Czocha. Księstwo Świdnicko-Jaworskie jest silne gospodarczo i militarnie. Pod koniec życia Bolka II następuje zbliżenie z dworem czeskim, potwierdzone małżeństwem bratanicy Anny z królem Karolem IV i zawartym porozumieniem w 1350 roku o dziedziczeniu - Bolko był bezdzietny. Po śmierci jego (1368) i żony Agnieszki (1392) księstwo wraz z Zamkiem Czocha zostaje włączone do Królestwa Czech. Zamek traci wówczas znaczenie strategiczne i zostaje siedzibą rodów rycerskich.

W czasie wojen husyckich warownia dzielnie opierała się atakom taborytów, ale w marcu 1434 r. została jednak zdobyta. Szczęśliwie zamek nie został zniszczony i kolejni właściciele rozbudowywali go tworząc okazałą rezydencję, którą możemy oglądać dzisiaj.   W wieku XVI zamek zostaje gruntownie przebudowany w stylu renesansowym, wyposażony w dzieła sztuki i dostosowany do broni palnej - basteje. Po zakończeniu wojny trzydziestoletniej zamek uzyskuje formę okazałej rezydencji, a głęboką fosę zamieniono na zwierzyniec, budując nad nią most. Z najważniejszych przebudów warto z pewnością wymienić renesansową rozbudowę dokonaną przez Hansa von Nostitza oraz dokonaną po wojnie 30-letniej przebudowę i nowoczesne na owe czasy uzbrojenie zamku na rozkaz Krzysztofa von Nostitza. Kolejne duże prace budowlane spowodowane zostały tragedią jaka rozegrała się na zamku w nocy z 17/18 sierpnia 1793 r, kiedy to ogromny pożar zamienił zamek w ruinę, kładąc kres świetności rezydencji i niszcząc jej bogate zbiory. Pięć lat później dzięki staraniom właścicieli zamek zostaje odbudowany i odzyskuje część dawnej świetności.  

W wyniku przetaczających się przez region zawieruch wojennych, dobra zamkowe często były narażone na grabieże. Osłabiało to w znacznym stopniu majątek kolejnych właścicieli - von Uechtritzów, którzy na początku XX wieku postanowili go sprzedać. Pierwsza próba okazała się nieudana i dopiero w 1909 roku zamek i włości kupił drezdeńskiego przemysłowiec Ernesta Gütschowai, który wzbogacił się na handlu tytoniem. Nowy właściciel wydał na Czochę 1,5 mln marek, a kolejne 4 mln zainwestował w jego przebudowę, którą zlecił znanemu już wówczas architektowi Bodo Eberhardtowi. W wyniku prac zakończonych jeszcze przed I wojną światową powstała okazała rezydencja wzorowana na średniowiecznych warowniach. Rozmach z jakim Gütschow przeprowadził prace budowlane miał też swoje odbicie w wykończeniu wnętrz, a zwłaszcza w przebogatej kolekcji książek i obrazów, które obok militariów były dumą właściciela.  
Ernst F. Gütschow mieszkał w swoim zamku do 1945 roku, potem w obawie przed zbliżającym się frontem, przeniósł się do Drezna, a po zniszczeniu tego miasta przez alianckie naloty w lutym 1945 roku, zamieszkał w Bad Wildungen, gdzie rok później zmarł.

Zamek Czocha uniknął losu, jaki spotkał większość dolnośląskich zamków, gdy dotarła tu armia radziecka. Niestety już po wojnie ogromne bogactwa zostały zagrabione przez przedstawicieli władzy ludowej i wywiezione w nieznanym kierunku. Od początku lat 50-tych XX wieku był własnością Wojska Polskiego, które urządziło w nim niedostępny dla zwykłych obywateli dom wypoczynkowy dla oficerów. Bram i okolic strzegły wówczas uzbrojone patrole i zamek można było oglądać tylko z oddali.  

Zamek jest zbudowany ze złomów granitowych i gnejsów, spojonych zaprawą wapienną. Na teren zamku wchodzi się przez półkolistą bramę, flankowaną dwiema bastejami na wzór średniowiecznych baszt.

Zamek jest ośrodkiem wypoczynkowo-szkoleniowym, udostępnianym również zwiedzającym. Aktualnie należy do Grupy Hoteli WAM Sp. z o.o., która zrzesza 21 hoteli z całej Polski.

Ośrodek dysponuje 152 miejscami noclegowymi w pokojach 1-, 2-, 3- i 4-osobowych w zamku, w kasztelanii i na przedzamczu. Dla gości o wyjątkowych gustach wynajmowana jest Komnata Cesarska, oraz pokoje historyczne i tematyczne. Obiekt dysponuje również 4 salami konferencyjnymi. W zamku oprócz posiłku w restauracji, kawiarni czy barze skosztować można miodów pitnych w zamkowej Winiarni. 

  Goście wypoczywający w zamku mogą w nocy spotkać spacerującą salami i krużgankami Białą Damę - piękną i nieszczęśliwą żonę jednego z właścicieli zamku.

Zamek udostępniony jest dla zwiedzających przez cały rok. Wejście na dziedziniec, do restauracji i holu zamku jest wolne, aby jednak zwiedzić komnaty zamkowe trzeba kupić bilet. Zwiedzanie wnętrz zamku odbywa się z przewodnikiem.
Oprócz pomieszczeń zamkowych warto odwiedzić również Salę Tortur do której wstęp jest dodatkowo płatny i Muzeum Przedzamcza.

Z tarasów i mostu przerzuconego nad fosą rozpościerają się bajeczne widoki na Jezioro Leśniańskie i okolicę.

Przy zamku działa Bractwo Rycerskie i Stowarzyszenie "Zamek Czocha".

  Zamek jest miejscem tętniącym życiem. Przykładem tego jest bardzo częsta obecność pasjonatów historii oraz ogromne zainteresowanie zamkiem w mediach. Wszystko to sprzyja tworzeniu zachęcającego klimatu do wypoczynku przy jednoczesnym zgłębianiu wielu tajemnic z okresu II wojny światowej. Dzięki temu w kwietniu 2002 roku odkryty został skarbiec ostatniego właściciela, który obrabowano zaraz po II wojnie światowej. Specyficzny klimat zamku zachęca filmowców do pracy twórczej. Tutaj nakręcono m. in. filmy "Gdzie jest generał", "Wiedźmin", "Dwa światy", "Dywersant", dokument "Sensacje XX wieku", a ostatnio serial telewizyjny "Tajemnica Twierdzy Szyfrów".

Koniecznie warto zwiedzić ruiny okolicznych zamków:

• zamku Rajsko
• zamku Świecie
• zamku Gryf
  

W sezonie letnim podczas pobytu na zamku można uprawiać sporty wodne na Jeziorze Leśniańskim, spacerować trasami turystycznymi przełomu Kwisy oraz - korzystając z licznych w tej okolicy ścieżek rowerowych - zwiedzać ruiny okolicznych zamków. Czocha jest również doskonałą bazą wypadową do organizowania jednodniowych wycieczek w Góry Izerskie, Karkonosze, do Świeradowa, Szklarskiej Poręby i Karpacza. Bliskość granic sprzyja wyjazdom do Pragi lub Drezna.

Propozycje wycieczek pieszych

• Zapora Złotnicka - 4,0 km. Wybudowana w 1924 roku.
  
• Zapora Leśniańska - 1,5 km. Wybudowana w 1904 roku. Od zapory do Leśnej prowadzi wzdłuż biegu rzeki malowniczy szlak przełomu Kwisy.
• Leśna - miasto z 5 tys. mieszkańców. Prawa miejskie w 1329 roku. W rynku zabytkowy ratusz i kamieniczki z XVII wieku.
• Ruiny Zamku Rajsko - zburzony w XV wieku w czasie wojen husyckich, malowniczo położony na skalistym cyplu z wieżą widokową.
  

Propozycje wycieczek samochodowych:

• Gryfów Śląski - 10 tys. mieszkańców, prawa miejskie z 1354 roku. Gotycko-renesansowy kościół z XVI wieku. W rynku zabytkowe kamieniczki z XVI wieku. W odległości 3 km we wsi Proszówka znajdują się imponujące ruiny zamku "Gryf" z XIII wieku.
• Biedrzychowice - pałac barokowy z XVI wieku.
• Lubań Śląski - 27 tys. mieszkańców, prawa miejskie w 1220 roku. Renesansowy ratusz z XVI wieku, klasztor Magdalenek, dom "Pod okrętem", fragmenty dawnych murów miejskich z Wieżą Bracką.
• Mirsk - 6 tys. mieszkańców. Prawa miejskie w 1337 roku. Ratusz z 1559 roku, kościół z XVI wieku i kamieniczki z XVII wieku.
• Świeradów Zdrój - uzdrowisko położone w kotlinie Gór Izerskich na wys. od 470 do 650 metrów npm. Dom Zdrojowy z 1795 roku.
• Szklarska Poręba - najpiękniejsza miejscowość wypoczynkowa w Sudetach. Wodospady: "Kamieńczyk" - 27 m i "Szklarka" - 13 m. Muzeum Hauptmannów, muzeum mineralogiczne.
• Karpacz - miejscowość wypoczynkowa u stóp Śnieżki. Muzeum lalek ze zbiorów Henryka Tomaszewskiego. Drewniany Kościółek Wang z XII wieku przywieziony z Norwegii w 1844 roku.
• Sobieszów - Zamek Chojnik (627 m npm) - okazałe ruiny zamku obronnego z XIV wieku zbudowanego nad 150 metrowym skalnym urwiskiem.
• Jelenia Góra - 100 tys. mieszkańców, stolica regionu. Muzeum Okręgowe z największym w Polsce zbiorem szkła artystycznego i użytkowego. Malowniczy rynek z podcieniowymi kamienicami i ratuszem z XVI-XVIII wieku. Wspaniały barokowy kościół garnizonowy p.w. Świętego Krzyża (dawny protestancki, tzw. Kościół Łaski) z XVIII w.
• Korzystając z bliskości granic z Niemcami i Czechami możliwość urządzania wycieczek do Drezna i Pragi.
  

Zamek Czocha
59-820 Leśna
tel. (075) 72 11 553, 72 11 185
e-mail: recepcja@ZamekCzocha.pl
www: www.zamekczocha.pl