Zamek Świecie

Dojazd:
Zamek znajduje się w miejscowości Świecie, przy drodze łączącej Leśną ze Świeradowem Zdr. - 4km od Leśnej.
Przez Świecie przejeżdżają autobusy PKS oraz prywatne busy, a przystanek znajduje się 20 m od ruin zamku. Samochód natomiast można zaparkować na podjeździe z kostki brukowej.
Warto zajrzeć w nasze okolice, ponieważ, oprócz naszego obiektu, jest tu kilka innych niezmiernie ciekawych zabytków - zamek Czocha (ok. 6 km), zamek Rajsko (10 km).

Ruiny są dobrze widoczne z drogi Leśna - Świeradów-Zdrój, usytuowane są w centrum miejscowości Świecie, kilkadziesiąt metrów od przystanku autobusowego.

Zwiedzanie:
Po uprzednim kontakcie z właścicielami
Żaneta Żyźniewska i Damian Ganuszewicz
e-mail: zamekswiecie@wp.pl
telefon: (0-prefix-75) 713 63 31


W dolnej części wsi Świecie, na urwistym grzbiecie gnejsowej skały, usytuowany został zamek Świecie, u stóp którego wije się malowniczo potok Bruśnika.

Początki zamku giną w pomroce dziejów, wiadomo jedynie, że wzniesiony został na początku XIV wieku przez księcia Bernarda, w czasach fortyfikowania granic księstwa świdnicko-jaworskiego. Pierwsze zapiski na temat zamku pojawiły się w 1329 roku, gdzie wspomniany został pod nazwą Swete. Należał on do zamków obronnych zgrupowanych w tzw. Okręgu Kwisy i strzegł drogi z Łużyc do Lubania i Jeleniej Góry.

Poniżej zamku przebiegała lokalna odnoga szlaku handlowego łączącego Śląsk z Łużycami, do którego ochrony załoga zamku była zobowiązana. Zamek Świecie stracił na znaczeniu w momencie włączenia regionu do Czech. Nie był już ważną warownią graniczną, a i kupcy coraz częściej obierali inne, bezpieczniejsze szlaki dla swych załadowanych towarami wozów. Zamek stał się prywatną własnością rodu von Uechtritz, którzy posiadali go niemal do końca wojny 30-letniej.

W 1527 r. wielki pożar zniszczył warownię, a z nią spłonęło niemal całe wyposażenie zamkowych komnat. Właściciele szybko odbudowali swoją siedzibę, przy okazji dostosowując ją do ówczesnych trendów architektonicznych i tworząc tym samym budowlę renesansową. Kilka późniejszych przebudów i remontów stworzyło z zamku Świecie nowoczesną siedzibę magnacką, w której zamieszkiwano do 1760 roku. Wtedy to jej przydatność do wytwornego życia dworskiego okazała się niewystarczająca, a niewygody mieszkania w ciasnym, surowym zamku okazały się nie do zniesienia i mieszkańcy przenieśli się do położonego niżej pałacu. Pozostawiony na łasce losu zamek powoli niszczał, a jego dewastację przyspieszył w 1820 r. piorun, od którego zapaliły się resztki starej warowni.

Zamek miał jeszcze swoje "pięć minut" w okresie międzywojennym, gdy we wschodniej jego części zbudowano niewielką gospodę. Właścicielem zamku i leżącej pod nim wsi był wówczas bogaty przemysłowiec drezdeński Ernst F. Gütschow, który posiadał też ogromny zamek Czocha (z jego polecenia przebudowany za astronomiczną kwotę 4 mln marek), ale mimo planów, nie zainwestował większych pieniędzy w Świecie.
 
Po II wojnie światowej obiekt przeszedł na własność skarbu państwa polskiego. W późniejszych latach obiekt całkowicie opuszczony, popadł w zupełną ruinę.


Zamek składa się z kamiennej wieży mieszkalnej o nieregularnym kształcie, dziedzińca (część gotycka) oraz pałacu z XVIII w. Całość otaczał kamienny mur, obecnie zachowany w części. Zamek w Świeciu umocniony był fosą, po przez którą przerzucano mosty. Obecnie w tym miejscu są nasypy ziemne.
Do współczesnych czasów z zamku zachowały się fragmenty muru obwodowego, wieży mieszkalnej, kaplicy, bramy i dziedzińca.


Od 1999 r. ruiny zamku Świecie stały się własnością prywatną Damiana Ganuszewicz i Żanety Żyźniewskiej. Od 2001r. obecni właściciele rozpoczęli  prace nad przywracaniem świetności zamku, który był zaziemiony, zagruzowany i zarośnięty czterdziesoletnimi drzewami.
W pierwszym roku prac podjęli oni działania mające na celu odgruzowanie dziedzińca i skały na której posadowiona jest część wieży mieszkalnej. Prace trwały bardzo mozolnie z powodu  występujących tam nawisów ziemnych (średnio od 50 cm do 3,5 m), ale po 4 miesiącach wytężonej pracy z 12 osobowym zespołem, pod nadzorem archeologicznym, udało się wykonać założony plan.
Ciekawostką była ilość ziemi - około 700 ton, a wszystko wywożone ręcznie, w taczkach i kuwetach.

W drugim sezonie oczyszczany był teren za murem obwodowym, kaplicę oraz pałac. W trakcie tych prac światło dzienne ujrzały rewelacyjne odkrycia archeologiczne między innymi drugi mur za murem właściwym, na dziedzińcu "kuchnia" z paleniskiem.

W trzecim sezonie (2004r.) opiekunowie zamku prowadzili prace przed obiektem, których efektem było ułożenie podjazdu z kostki granitowej, chodnik wokół fosy oraz ogrodzenie terenu słupami granitowymi.

Prowadzone prace zaowocowały odsłonięciem pierwotnego dziedzińca z XIV w. odkrywającego średniowieczny dukt.

Prace poczynione przez właścicieli ruin zamku Świecie były finansowane wyłącznie z ich własnych środków, mimo starań o częściowe dofinansowanie przez władze samorządowe, które zakończyły się fiaskiem.

W planach obecnych właścicieli jest uruchomienie w pomieszczeniu gospodarczym karczmy (przed wojną taka karczma działała na terenie obiektu), a w części pałacowej - muzeum z materiałem ceramicznym odnalezionym podczas prac archeologicznych oraz własnymi zbiorami, które uatrakcyjnią zwiedzanie ruin zamku.


Źródło:
Strona internetowa zamku Świecie www.zamek.swiecie.prv.pl
Dolnośląska Organizacja Turystyczna (DOT)