Zamek w Bolkowie

Bolków jest dzisiaj niewielkim miastem liczącym ok. 6 tysięcy mieszkańców, ale w okresie średniowiecza był ważną osadą, która prawa miejskie otrzymała już w 1276 roku. Dogodne położenie na szlakach handlowych z Wrocławia i Legnicy do Czech spowodowało szybki rozwój miejscowości, która początkowo nazywała się Gaj, potem Bolków Gaj na cześć budowniczego zamku górującego nad miastem -księcia świdnickiego Bolka I.

Zamek położony jest na skalistym wzgórzu o nieregularnym wierzchołku, co wymusiło plan budowli, by można było wykorzystać w jego systemie obronnym naturalne ukształtowanie terenu. Doskonale jest to widoczne zwłaszcza w podstawie murów otaczających warownię, która w wielu miejscach jest po prostu litą skałą. Na początku zbudowano wieżę ostatniej obrony, dopiero później powstawały sukcesywnie kolejne budynki, gospodarcze i mieszkalne. W XIV wieku włączono zamek w system murów obronnych miasta. W kolejnych latach zamek był wielokrotnie rozbudowywany, ale najważniejszą ingerencją budowniczych była renesansowa przebudowa dokonana pod okiem znanego architekta Jakuba Parra, rodem z Lombardii, który przebudował także zamki w Brzegu i Oleśnicy.  

Dzięki projektowi Parra wnętrza zamku w latach 1540-49 zyskały całkiem nowy wygląd i znacznie zwiększyła się także ich funkcjonalność. Jednym z najważniejszych elementów prac było powstanie części mieszkalnej, tzw. Domu Kobiet, w którym obecnie mieści się muzeum. Zmieniono też system obronny warowni, dostosowując go do wymagań, jakie stawiała ówczesna broń palna, między innymi poprzez dobudowanie zewnętrznego pierścienia umocnień. Oprócz tego dodano na budynkach charakterystyczną dla renesansu attykę w kształcie półkoli i tzw. jaskółczych ogonów, a ściany pokryto dekoracją sgraffitową, dzisiaj już właściwie niewidoczną.  

W czasie wojny 30-letniej zamek został dość poważnie uszkodzony, ale go odbudowano. Niestety kilka pożarów, jakie zdarzyły się w przeciągu następnego wieku, nadwerężyły konstrukcję budowli do tego stopnia, że pod koniec XVIII wieku opuszczono go i zaczął powoli popadać w ruinę. Warto wspomnieć, że zamek i miasto były wówczas własnością zakonu cystersów, mających swoją siedzibę w Krzeszowie. Od kompletnej dewastacji uratowały zamek działania podjęte w XIX wieku, już po sekularyzacji dóbr zakonnych, a mające na celu przystosowanie budowli do funkcji atrakcji turystycznej. Do dzisiaj jest on tzw. trwałą ruiną.  

Na zamku zachowało się kilka ciekawych pomieszczeń, w których znajduje się ekspozycja muzeum, oddziału Muzeum Karkonoskiego w Jeleniej Górze. Można tutaj zobaczyć ciekawą kopię genealogii Piastów, powstałej w XVIII wieku, a także liczne wystawy czasowe oraz wystawę modeli zamków dolnośląskich, będących atrakcją zwłaszcza dla dzieci i miłośników modelarstwa.  

Atrakcją samą w sobie są mury zamku, przy których ustawiono wiele elementów dekoracyjnej kamieniarki i płyt nagrobnych oraz resztki pomników, które tworzą całkiem ciekawe lapidarium. Warto także zwrócić uwagę na wieżę zamkową, na którą można wejść i z której rozpościera się ładna panorama okolicy. Ciekawy jest kształt wieży, która ma przekrój kropli. Jest to jedyny na Dolnym Śląsku przykład takiej budowli, znany jednak na terenie Czech. Prawdopodobnie budowniczy wieży podczas swych podróży podpatrzył takie rozwiązanie w sąsiednim kraju i przeniósł je później na grunt śląski. Zaostrzona część wieży skierowana została w kierunku spodziewanego ataku nieprzyjaciela, co miało o tyle znaczenie, że pociski wystrzeliwane w kierunku wieży, ześlizgiwałyby się z niej, nie czyniąc jej większej krzywdy.  

Zamek jest wykorzystywany podczas imprez folklorystycznych, odbywa się tutaj także Castle Party, najbardziej znana w Polsce impreza rocka gotyckiego.  

Zamek i muzeum udostępnione są do zwiedzania od wtorku do piątku cały rok w godzinach 8.00-15.30, a w weekendy od maja do września 9.00-17.30, w październiku 9.00-16.30, od listopada do marca 9.00-15.30 i w kwietniu 9.00-16.30.
Bilety w cenie 4 zł, ulgowe 2 zł.


Źródło: strona internetowa www.zamek-bolkow.info.pl