Zamek w Kamieńcu Ząbkowickim

Historię zamku w Kamieńcu Ząbkowickim trzeba zacząć od roku 1810, kiedy to doszło w państwie pruskim do sekularyzacji dóbr zakonnych, także zakonu cystersów w Kamieńcu Ząbkowickim, którzy swój klasztor założyli tutaj blisko 6 wieków wcześniej. Dwa lata po sekularyzacji, dobra kamienieckie kupiła córka króla pruskiego Fryderyka Luiza, a po jej śmierci drogą sukcesji przeszły w ręce jej córki Marianny Orańskiej. To właśnie królewna Marianna przyczyniła się do rozwoju Kamieńca, a także i innych ziem, które do niej należały.  

W 1838 r. Marianna Orańska poprosiła nadwornego architekta Fryderyka Schinkla o zaprojektowanie okazałej, romantycznej siedziby. Pierwsze projekty mistrza zostały przez księżną odrzucone (prezentowały nieco przyciężką budowlę, przypominającą twierdzę lub dworzec kolejowy). Dopiero wizyta Schinkla na miejscu przyszłego pałacu i rozmowa z Marianną Orańską przyniosły efekty i 15 X 1838 r. w obecności pary książęcej, położono kamień węgielny. Do pomocy Schinkel wziął Ferdynanda Martiusa, który po śmierci Schinkla w 1841 r., kontynuował budowę. Prace ruszyły bardzo szybko, zatrudniono robotników, zbudowano cegielnię pracującą na potrzeby pałacu, a marmur sprowadzano ze Stronia Śląskiego i Kletna. Roboty przerwane zostały w 1846 r., gdy Marianna Orańska rozwiodła się ze swym mężem, Albrechtem Hohenzollernem. Niebagatelne znaczenie miała też sytuacja polityczna, jaka w tym czasie istniała w Europie.  

Siedem lat później budowa ruszyła na nowo, a w październiku 1857 r. księżna Marianna i jej syn Albrecht zamieszkali w pałacu, mimo że nie był on jeszcze całkowicie wykończony. Prace budowlane zakończono ostatecznie w 1873 r., chociaż ostatnie lata to były już w głównej mierze zabiegi kosmetyczne. W międzyczasie urządzano rozległy park, gdzie ustawiono ławeczki, fontanny, różnego rodzaju urządzenia ogrodowe, wytyczono wiele wygodnych dróżek, a po przeciwnej stronie pałacu niż okazałe tarasy schodzące w stronę dawnego klasztoru, stanęła na potężnej, 11-metrowej kolumnie statua przedstawiająca Nike - boginię zwycięstwa. Niemal od razu pałac i jego najbliższe otoczenie stały się dużą atrakcją turystyczną, tym bardziej, że w okresie letnim można było je zwiedzać. W rękach rodziny pałac pozostał aż do II wojny światowej, kiedy to w 1940 r. zmarł ostatni potomek Albrechta Hohenzollerna. Po jego śmierci majątek przeszedł na inną linię Hohenzollernów, a właścicielem stał się książę Waldemar. Po zakończeniu wojny nowymi gospodarzami na krótko stali się Rosjanie. Podobnie jak w setkach innych miejsc, rosyjskie gospodarzenie nie służyło okazałemu, wspaniale wyposażonemu pałacowi. Szerzyły się grabieże, zniszczenia, a we wrześniu 1945 r. pałac został podpalony.
Do dzisiaj nie podniósł się całkowicie z ruiny, mimo że w 1983 r. zabłysła iskierka nadziei. Wtedy to grupa przedstawicieli brytyjskiej Polonii, wyraziła chęć odbudowy pałacu i utworzenia w nim Domu Spokojnej Starości dla Polonii z całego świata. Plany były ambitne, niestety na planach w dużej mierze się skończyło. Pełnomocnikiem polonusów został Włodzimierz Sobiech, który rozpoczął prace, a obecnie jest dzierżawcą obiektu. W parku pozostało niewiele z dawnego wyposażenia. Warto pospacerować ścieżkami wśród okazałych drzew i odnaleźć Mauzoleum, które miało być miejscem wiecznego spoczynku przedstawicieli rodu Hohenzollernów. Zbudował je syn Marianny Orańskiej, Albrecht, po śmierci swojej żony, Marii von Sachsen-Altenburg (zmarła w 1898 r.). Oprócz niej pochowani tutaj zostali również fundator grobowca - Albrecht, oraz jego syn i spadkobierca Fryderyk Henryk, który zmarł bezpotomnie w 1940 r. Po wojnie mauzoleum spotkał los innych tego typu obiektów - zostało splądrowane przez żądnych łupów zwycięzców.

Dzisiaj nieco zapomniane, niszczeje coraz bardziej, popadając w coraz to większą ruinę. Jego obecny stan woła o pomstę do nieba. Rozrzucone fragmenty budowli, resztki cegieł, potłuczone szkło z butelek po tanim winie...   Dzisiaj turystów podchodzących do pałacu witają ujadające psy, broniące dostępu na dziedziniec. Warto tutaj jednak zajrzeć dla wspaniałej, potężnej bryły czterowieżowego, stylizowanej na średniowieczne zamki angielskie, budowli. Szczególnie pięknie, tajemniczo i groźnie prezentuje się ona o zachodzie słońca, gdy cienie drzew zaczynają swoją grę na czerwonych murach, a cisza wokół potęguje nastrój tajemniczości. W pałacu znajduje się kawiarnia, w której można również zamówić zwiedzanie z przewodnikiem.

Kamieniec Ząbkowicki
tel. 074 - 817 32 04  

Urząd Gminy
ul. Ząbkowicka 26
57-230 Kamieniec Ząbkowicki
tel. 074 - 8162-010 do 011
faks. 074 - 8173-361
e-mail: gmina@kamzab.pl
www: www.kamzab.pl
www.kamieniec-zabkowicki.iap.pl


  Źródło: Dolnośląska Organizacja Turystyczna (DOT)